Parkeer PM

Peter Siebelt in Wynia’s week, 21 augustus 2025  –  www.wyniasweek.nl/peter-siebelt-onze-democratie-wordt-ondermijnd-door-deze-schaduwregering/

*

Een performatieve taaldaad, dat is een taaluiting die niet alleen iets beschrijft, maar iets doet (to perform). Voorbeelden: “Ik verklaar jullie man en vrouw.” Ik verleen asiel.” “Dit is een mensenrecht.” “ Dit is discriminatie.”
In de context van beleid en rechtspraak zijn performatieve taalhandelingen machtshandelingen. Ze sturen en bepalen gedrag.
Pervertering? Wanneer taalhandelingen worden gemunt en ingezet om bijvoorbeeld: juridische grenzen op te rekken, beleid te blokkeren, morele claims te monopoliseren, politieke besluitvorming te omzeilen, dan verandert taal van een instrument van deliberatie en voor democratische besluitvorming, in een instrument van macht, dat democratie frustreert en castreert.

• Dat is globaal een samenvatting van waarover dit gesprek tussen Wyia en Siebelt over gaat: een netwerk van NGO’s, advocaten, activisten en ambtenaren dat via taal (claims, definities, juridische framing) beleid stuurt, vaak zonder democratische legitimatie.
  Waar doet “marktwerking” in dit verhaal zijn intrede? Marktwerking betekent niet alleen geld verdienen — het betekent ook: concurrentie om aandacht, concurrentie om morele, legitimiteit, concurrentie om subsidies, concurrentie om juridische ruimte, concurrentie om definities (“wie bepaalt wat mensenrechten zijn?”). In zo’n systeem wordt taal een economisch middel en instrument: NGO’s concurreren om subsidies → sterke taal loont,   advocaten concurreren om zaken → juridisch activisme loont, politici concurreren om media-aandacht → morele hyperbolen lonen.

Interessant is dat Siebelt de instelling van speciale academische leerstoelen voor asielrecht noemt. Die leerstoelen asielrecht zijn knooppunten van discursieve macht, waar een bepaald normatief taalspel wordt ontwikkeld, dat vervolgens via advocaten, NGO’s en beleidsmakers doorwerkt in de praktijk. In zijn lezing fungeren die leerstoelen als generatoren van een bepaald juridisch politiek vocabulaire dat invloed heeft op beleid en rechtspraak. Dit vocabulaire is vaak gebaseerd op verdragen, jurisprudentie en mensenrechten, het wordt academisch gecodificeerd en verwerft daarmee gezag en autoriteit.

• Jawel, allemaal tot je dienst, maar Siebelt snijdt zichzelf in de vingers door terminologie als ‘extreem links’ en ‘stinkend nest’ te gebruiken. Dat maakt zijn ‘analyse’ meteen politiek en activistisch. Met een performatieve vocabulaire voor asielrecht kan de (Nederlandse, de EU-) politiek de asielinstroom immers zowel beperken als faciliteren of ongemoeid laten. Dat zijn politieke keuzen en het hangt van de kwaliteit van de politici af of zij die keuzen zelfstandig en op basis vanuit hun overtuiging maken, of dat ze enkel voorgefabriekt beleid (lariekoek en flauwekul) verwauwelen en verkletsen. Dus of ze drollen met geurwater besprenkelen, vervolgens in luxe cadeaupapier (laten) verpakken (door spindoctors en andere charlatans) en met een gladde babbel verkopen, of dat ze daadwerkelijk spijkers met koppen slaan en aangesproken dúrven te worden op hun beleid. Niet dat vrijblijvende aangesproken worden door een maal per vier jaar een stembustombola te houden die (via de politieke-partij-structuur) alles bij het oude laat, maar écht de gevolgen van hun beleid aan den lijve moeten ervaren. Laat ze bijvoorbeeld met hun gezin in Ter Apel naast het azc wonen, kijken of ze dan nog vóór omvolking-op-deze-manier blijven.

Je kunt frames ontmantelen door de context terug te brengen. Bijvoorbeeld:“NGO’s krijgen subsidie omdat…”, “academici werken samen omdat…”,  “kerken doen X vanuit een morele traditie en niet vanuit een politiek netwerk – of toch wel?”

• Asielbeleid, internationale solidariteit, academische trends — dat zijn: niet de output van één verborgen actor, maar een mix van institutionele processen, politieke keuzes en internationale ontwikkelingen. ….

Klopt misschien allemaal, maar 1) waarom wordt bijvoorbeeld een boek als van Gad Saad zo krampachtig buiten het dominante narratief en discours over massa-immigratie gehouden, 2) welke rol speelt ‘gaslighting‘ in de berichtgeving over asiel en massa-immigratie, 3) last but not least: hoe kan asielrecht worden ingezet bij gaslighting en het weaponizen van empathie?

• Zullen we de discussie naar Nederlandse omstandigheden toespitsen en de algemeen-theoretische argumenten in de kantlijn zetten? Wij ontkomen evenmin aan de tendens en neiging ons onder te dompelen in geopolitieke verwikkelingen die over Verwegghistans gaan, terwijl we in Nederland met meer dan voldoende warrigheid en ongerief te maken hebben.

Okay, terecht, zegt het maar.

• Laten we een basis-gebueren aan de orde stellen aan de hand van een casus waaruit zou kunnen blijken dat de Nederlandse politici zichzelf in een hoek schilderden met een hybride systeem waarin ze tegelijk marktwerking én publieke verantwoordelijkheid willen toepassen. Dat is zoiets als voluit gas geven terwijl de auto op de handrem staat.
  Dit is actueel via de video van Wynia – Siebelt en het recente artikel over de holding Arts & Zorg van Camil Driessen (NRC 5 januari 2026),  Driessen (NRC 12 juni 2025), GGD 25 maart 2025 en een stuk van Arts en Zorg zelf 06 mei 2025.
  A&Z kun je als symptoom van verwarde en verwarrende politiek zien. als symptoom en niet als veroorzaker. Heeft A&Z belang bij en profijt van méér immigranten en méér asielanten? Profijt wel zou ik zeggen. omdat grotere volumes (asielanten + arrestanten) de omzet vergroten. Dat is gewoon een bedrijfseconomisch feit. ‘Er zijn Kamervragen gesteld’

Kamervragen, door welke partijen? Zijn dat niet de partijen die juist nóg opener grenzen willen?   Let wel: in 2026  gaat ‘de overheid’ de Nederlandse arrestanten toewijzen aan A&Z.
A&Z is een commerciële zorgverlener, een private marktpartij, die zijn omzet volledig vanwege de overheid (toewijzingen) genereert. Er wordt geloof ik via pseudo-aanbestedingen gewerkt, pseudo, omdat ze  marktwerking veronderstellen, maar zonder echte markt (want de cliënten/ patiënten hebben geen keuze), en zonder democratische controle (want private BV’s zijn niet transparant).
Dit kan toch niet waar zijn? We hebben vast ergens een (redeneer-)fout gemaakt, of niet soms? Dit is een bizarre hybride constructie. Die kan toch ongedaan worden gemaakt?

• De overheid werkt op deze manier met A&Z, omdat ze publieke capaciteit heeft afgebroken, het aanbestedingsrecht haar richting commerciële partijen duwt, er crises zijn (asiel- en huivesting-inburger-crises) die flexibiliteit vereisen, en de politici het systeem niet durven te herzien — waardoor marktwerking en publieke verantwoordelijkheid op een schadelijke manier door elkaar zijn gaan lopen.

Crises? Nou en of en de belangrijkste crisis is de vertrouwenscrisis. Dat die legitiem is, illustreert onder andere deze merkwaardige constructie met en rond A&Z. Indien een overheid dit al niet kan behappen, laat de politici zich dan toch asteblieft niet afficheren en profileren als competente probleemoplossers op het toneel van de Grote Mensen Politiek. Laat ze in vredesnam niet op dat toneel rondstappen als ‘haantjes-met-stront-aan-de-poten’ (dit beeld komt uit A.M. de Jong). Zorg eerst maar dat de boel in Madurodam goed marcheert en soepel reilt en zeilt. Wat grinnik je?

• O, ik moet aan John Mearsheimer denken, die zou vast zeggen dat de vertrouwenscrisis en de gezagscrisis net een Siamese tweeling zijn: joined at the hip….. zoals hij het pleegt te formuleren.

……………..  …………………….  …………………  ……………..

……………..  …………………….  …………………  ……………..