‘Dat was even slikken,’ zegt Pieter, ‘toen ik las dat Jan-W. Müller in de London Review of Books beweert dat Órban (Hongarije) en Marine le Pen (Frankrijk) geld, leningen, van Vladimir Putin krijgen om het Project Europa van binnenuit te ontmantelen. Het Front National zou 9 miljoen euro van Rusland hebben ontvangen.’
Marloes proest het uit: ‘Dit is echte globalisering. Toch? Dit was je gewend over de CIA te horen, nietwaar? Amerika destabiliseert default ieder regime dat het militair-politiek-financieel complex van de USA niet zint. In het belang van de Democratie, de Vrijheid en de Wereldvrede. Natuurlijk! Maar dat Rusland dezelfde middelen zou toepassen ….. Neen, dat zijn we niet gewend te lezen. Desinformatie via pseudowetenschappelijke publicaties was toch wel het meest gedurfde wat de Russen/Sovjets ooit hebben uitgehaald, maar regelrechte omkoping dat is nieuw. Ik moet bekennen dat ik het een geruststellend gedachte vind: de Amerikanen en Russen gaan steeds meer op elkaar lijken. Dat maakt onverwachte gebeurtenissen minder waarschijnlijk.’
‘Een zoveelste teken dat de wereld zijn laatste restjes onschuld in snel tempo verliest,’ grinnikt Ilham, ‘de Russen zijn eindelijk volwassen geworden in de geglobaliseerde wereld. Inderdaad, ze doen hetzelfde wat de Amerikanen en hun cronies al heel lang doen. Trouwens, wat heet “ontmantelen”? Órban en le Pen staan doodgewoon voor minder Europa-in-deze-vorm. Wat is daar tegen? Ik hoop dat Engeland uit dit wangedrochtelijke project Europa stapt, dat de Britten voor een Brexit opteren. Engeland is groot en robuust genoeg om de eventuele nare gevolgen – indien die er tenminste zijn, wat de bangmakers ons proberen aan te praten – om die gevolgen te dragen. Even door de zure appel heen bijten en dan weer volle kracht vooruit.’
‘Dat zou een hele opluchting zijn,’ knikt Pieter, ‘op weg naar weer een gewoon Europa, zonder de Brusselse opgeblazenheid. Een gezond en realistisch uitgangspunt voor echte Europese samenwerking en niet langer deze zwendel.’
‘Precies,’ knikt Marloes, ‘Europa zonder kleren-van-de-keizer maar doodgewoon erkennen wat het Project Europa intussen is: een keihard neoliberaal project. Poeh, Merkel die in 2007 glashard beweert dat ze de ziel van Europa had ontdekt. Die ziel was niet de euro, maar “tolerantie”. Hoe ver ze er naast zit, zien we dagelijks in toenemende mate. Als je liegt, doe het dan aannemelijk.’
‘Het wezenskenmerk van neoliberalisme is dat het op z’n vriendelijkst gezegd moreel neutraal is, dus zielloos,’ grinnikt Pieter. ‘In de dagelijkse praktijk komt het neer op: ieder voor zich en graaien wat je kunt pakken. Het zou vreemd zijn wanneer politici, of wat daar voor doorgaat, die thuis een neoliberale staatsinrichting implementeren op Europees niveau plotseling het Algemeen Belang zouden nastreven. Dat kan natuurlijk niet waar zijn. Het is immers hetzelfde slag piepeltjes. Baantjes aan de ruif voor zichzelf, voor hun kliekgenoten en dan een hele tijd niets en van wat er overblijft, mogen wij, heel misschien wat kruimels pikken. Als we maar weer op ze stemmen, straks, als ze met hun gladde babbels en uitgestreken smoelen op de buis verschijnen.’
‘Nog zo’n voorbeeld van geglobaliseerde frames,’ merkt Ilham op, ‘de zich volvretende establishment-kliekjes zijn overal eender. In Nederland net zo goed als in Irak. Michel Houellebecq (in Onderworpen) heeft het prachtig satirisch geframed als “distributivisme”: het herverdelen van de nationale koek waarbij de politieke incrowd ervoor zorgt dat ze de vetste brokken krijgt.’
‘Al die deskundologen en experts die Houellebcq’s “distributivisme” bloedserieus gingen duiden, schatert Marloes, ‘ik kwam niet meer bij.’
‘Goede satire bedrijven, is een kunst,’ zegt Ilham, ‘en Houellebecq is er een meester in.’
‘Müller noemt de deal met Erdogan “sordid”, smerig, merkt Pieter op. ‘Ik vind het negeren van de aanleidingen van het op gang komen van die migranten-tsunami’s net zo smerig. O ja, in de Trouw van gisteren staat dat oude Marokkanen worden gedumpt. Marokkanen die niet lang genoeg aangesloten periodes in hun huurwoningen verblijven, maar bijvoorbeeld veel in Marokko vertoeven, worden door de verhuurder uit hun woning gezet. Zogenaamd vanwege de leegstand door hun afwezigheid, terwijl ze de huur keurig betalen en geen overlast veroorzaken.
De woningnood wettigt deze verhuurdersmaatregel volgens de verhuurders. Wedden dat die woningcorporatie-managers die woningen aan Syriërs of via sjacherende projectontwikkelaars willen verhuren aan migranten, tegen een woekerhuur? Ik word misselijk van de schijnheilige argumentatie.’
‘Helemaal mee eens,’ zegt Marieke, ‘de verhuurder-managers pakken de zwakste huurders van wie ze weinig tot geen tegenstand verwachten. Alweer, vooral met dank aan de PvdA die voor de woningwet van VVD’er Blok stemde. Omdat “de woningmarkt op slot zat” Wedden dat die Haarlemse woningcorporatie Pré Wonen een liquiditeitsprobleem heeft en om extra inkomsten verlegen zit. Dus willen ze huurverhogingen doorvoeren en van huurders die dertig jaar in een huurwoning zitten, gaat dat bijna niet. Dan zorg je als verhuurder-wooncorporatie liefst voor om de twee jaar nieuwe huurders die je meteen een hogere huur kunt berekenen.’
Pieter: ‘Die argumentatie van de hoge woningnood van die Mara Lindenbergh van Pré Wonen vind ik zo misselijkmakend. Alsof de meeste woningcorporatiemanagers zich iets aan de sociale context van de huurders gelegen laten liggen. Er zullen ongetwijfeld uitzonderingen zijn, maar voor de meeste managers is het gewoon business en zo veel mogelijk geld scoren. De argumenten verzinnen ze er later wel bij.’
‘Weet je wat ik in dit geval zo’n laaghartige framing vind, ook van de Trouw-journalist Wilfred van de Poll? Dat hij zich blijkbaar geen ogenblik afvraagt hoe het komt dat er in Nederland nog steeds woningnood heerst?’ zegt Marieke snuivend. ‘Hoe kan dat in hemelsnaam? De Tweede Wereldoorlog is sinds 1945 afgelopen en toch zijn er blijkbaar nog onvoldoende betaalbare woningen in Nederland. Vraagt zo’n gup zich niet af hoe dat komt?’
‘Ja, ja, en dan die verhuurdersheffing die dit gedrochtelijk kabinet invoerde met hartelijke medewerking van de P.v.d.A.,’ roept Pieter. ‘Als er woningnood is, maakt zo’n maatregel het alleen maar erger! Je hoeft geen genie te zijn om dat te kunnen beredeneren. Al die politiek-benoemde hansworst-managers van de diverse woningcorporaties gaan hun huurders uitknijpen en ze verzinnen van alles om aan geld te komen. Net als bij de belastinggaarders die het recht op belasting innen pachtten.
Deze lui, deze managers, moeten meestal wel, want een gezonde bedrijfsvoering vergt echt managerieel talent en dat ontbreekt veelal, want op die grond zijn ze niet aangesteld, maar omdat ze tot een politieke kongsi horen! Dus inderdaad, graaf als journalist eens dieper bij zo’n club als Pré Wonen. Hoe zit het met de financiële situatie en hoe is het gesteld met hun zorg voor de huurders? Valt er qua policy een patroon te ontdekken bij de woningcorporaties?’
‘Trouw is niet erg sterk als het op journalistiek talent – laat ik het maar vriendelijk houden – aankomt,’ grinnikt Marieke, ‘de krant gaat niet voor niets zo vaak nat met journalistiek broddelwerk. Dit stuk vind ik ronduit tendentieus. Waarom gaan de wooncorporaties de zogenaamde woningnood te lijf door precies deze doelgroep in het vizier te nemen? Waarom niet én én? En dan vanzelfsprekend vooral meer betaalbare woningen bouwen?’
‘Mallotig, nietwaar?’ zegt Pieter grijnzend, ‘er heerst woningnood, maar de regering laat doodleuk tienduizenden migranten binnen zonder dat er genoeg huisvesting is. De woningcorporatiemanagers – met politieke banden – focussen zich op de groepen van wie de minste weerstand valt te verwachten: bejaarde Marokkanen. Het past in het afdankbeleid: oud en niet langer productief, dus weg ermee!’
‘Pré Wonen heeft nota bene een heus fraudeteam opgezet en dat team heeft al drie uitzettingen van (bejaarde?) Marokkanen gescored,’ merkt Marieke op, ‘nou, nou, die Marokkanen zijn blijkbaar fraudeurs van nature. Verdient zo’n fraudeteam zichzelf nou terug? Wat een baggerstukje van die V.d. Poll.’
‘Zouden ze ook fraude door óverbewoning van woningen opsporen,’ vraagt Pieter zich af. ‘aan de overkant waar mijn broer woont, is een driekamerappartement waarin twee Nederlandse families hokken. Een jong stel met de ouders van een van de twee. Vanwege de uitkeringen en de AOW; gemeenschappelijk huishouden, weetjeniet. Een woning staat dus bijna permanent leeg, want die ouders hebben ook een huurhuis. Wat doen ze daar mee? Zou meneer V.d. Poll dat eens kunnen uitzoeken?’
‘De zogenaamde sociaal-democratische politici zijn nog het ergste, ‘ zegt Ilham. ‘Dat zijn farizeeërs en trojaanse paarden in een. In Nederland hebben we met een P.v.d.A. te maken die deze en andere mensonvriendelijk maatregelen heeft mee-bekokstoofd. Müller refereert aan Sigmar Gabriel, de sociaaldemocratische Duitse vice-kanselier, die geen loftuitingen genoeg had voor Egypte’s president Sisi, nadat het Duitse Siemens de opdracht binnen had om in Egypte ‘s werelds grootste gas- en stoomturbine te bouwen.’
‘Zogenaamde sociaaldemocraten die glashard neoliberaal beleid op stapel zetten en uitvoeren, daar moest ik een tijdje geleden nog erg aan wennen,’ zegt Pieter. ‘Intussen weet ik dat het geen moer uitmaakt onder welk etiket een politicus zich afficheert en welke praatjes zij of hij afsteekt. Het is een naargeestig pot nat. Ik stem dus maar niet meer.’
‘Weet je, als ik aan dit soort dingen denk op nationaal en gemeenteniveau, dan kan ik me eigenlijk niets voorstellen bij de “normatieve” macht die Europa volgens Müller heeft verspeeld,’ zegt Ilham. ‘Dat houdt geen enkel verband met de werkelijkheid die ik om me heen zie. Volgens Müller hebben de Europese elites hun vermogen verspeeld om over “gedeelde Europese waarden” te preken tegen landen als Hongarije en Polen. Ik vind het idee alleen al belachelijk. Wat zou de establishments hier dat morele gezag verlenen? De Polen en Hongaren – en de Turken – trekken hun eigen plannen en gelijk hebben ze.’ 
‘Je hebt gelijk,’ zegt Marieke tegen Ilham, ‘we lezen allerlei hoogdravende betogen over het Project Europa dat lidstaten zoals Polen en Hongarije de morele maat zou mogen nemen terwijl die vrome lidstaten op nationaal niveau glashard mensonvriendelijk neoliberaal beleid over hun burgers uitstorten. Erdogan heeft op nationaal niveau gelijk met zijn autoritair beleid, maar op Europees niveau – wat dat ook moge zijn – wordt hij verketterd. De Turken zouden gek zijn indien ze zich daar iets van zouden aantrekken.’
Ilham: ‘Müller merkt op dat je het met de hooggestemde Europese ethiek tenminste wat Engeland betreft niet al te serieus moet nemen: “(Cameron took the Tories out of the European People’s Party grouping in 2014 and joined an alliance with Poland’s ruling party as well as right-wing populists such as the Danish People’s Party and the ‘True Finns’)”
Iets verder op schrijft hij over een waarschijnlijke “uitruil” tussen David Cameron en Hongarije en Polen – het doet mij denken aan de actie van P.v.d.A’er Lodewijk Asscher met betrekking tot de Marokkaanse uitkeringen. Cameron zou volgens Müller best met Polen en Hongarije kunnen hebben afgesproken dat Engeland net zou bljven doen alsof Polen en Hongarije liberale democratieën waren, indien de Hongaarse en Poolse politici het de Engelsen niet moeilijk zouden maken wanneer de Engelsen zouden korten op de sociale uitkeringen van in Engeland werkende Hongaren en Polen. Als opmaat naar het Brexit-referendum op 26 juni aanstaande, om de Engelsen te laten zien dat bij Europa blijven niet ten koste van de Engelsen hoeft gaan, maar op rekening van buitenlanders en vreemdelingen gebeurt.
[ citaat uit Müller: “The UK has effectively put ‘national sovereignty’ over ‘rule of law’. It is reasonable to assume that in the run-up to the referendum it has also done some sordid deal with Poland and Hungary along the lines of ‘we will pretend you are still real liberal democracies, if you don’t give us a hard time about cutting benefits for Poles and Hungarians working in Britain.’ “]
‘Het is eigenlijk te gek voor woorden!’ roept Pieter, ‘als je de boel eens uitpluist en het voorgekauwde dagelijkse nieuws uit de mainstream media niet klakkeloos slikt, dan ontdek je allerlei frames waar je in de haast van de dagelijkse bezigheden overheen kijkt, maar die zaken raken wel aan de kern van het geheel! Ik ben in ieder geval voorlopig grondig genezen van ieder enthousiasme voor het Project Europa onder leiding van deze politici.’
‘De acties van deze woningcorporaties tegen Marokkaanse Nederlanders zou ik zonder veel moeite onder deze zelfde noemer kunnen bezien die Müller voor Engeland en Hongarije/Polen schetst,’ zegt Marieke. ‘Dat gaat dan zo: Marokko doet alsof zijn neus bloedt wanneer in Nederland Marokkaanse Nederlanders anders worden behandeld dan autochtone Nederlanders. Let wel: president Erdogan zou het vermoedelijk niet pikken als met de Nederturken zo’n kunstje werd geflikt!
Met het op aangepast niveau brengen (in overeenstemming brengen met de kosten van levensonderhoud in Marokko, dus lagere uitkeringen) van wettelijke uitkeringen aan Marokkanen in Marokko, zie je hetzelfde. Degenen die er in beide landen beter van worden, zijn de leden van de respectieve politieke establishments, niet de burgers van de betreffende landen.’
Pieter: ‘Redeneer je verder op dit thema door dan ligt de nobele actie van zo’n woningcorporatie als Pré Wonen en ook van het Utrechtse Mitros, geheel in deze lijn. Immers: zet die uitkeringsgerechtigde Marokkanen uit hun woningen en dwing ze daardoor naar Marokko te vertrekken. Dan snijdt het zwaard aan twee kanten: de woningcorporatie kan de vrijkomende woningen tegen hogere huur verhuren (de woningnood blijft gewoon bestaan, want er komen tienduizenden migranten binnen, de huurprijzen moeten kunstmatig hoog blijven dus er worden weinig sociale woningen gebouwd) en de naar Marokko verdreven Marokkanen krijgen in Marokko lagere uitkeringen dan ze hier ontvangen.
Wie zijn nu de boeven? De bejaarde Marokkaanse “fraudeurs” of de Nederlandse beleidmakers en overheidsmanagers?’
* Vrolijkheid *
‘Jongens, goed dat we de politiek op globaal niveau in de gaten houden, ‘ zegt Marieke grinnikend, ‘dan weten we tenminste waarom we niet meer stemmen. Als je alleen maar de Nederlandse media leest, beluistert en gelooft dan ben je pas echt een loser.’
Pieter zegt: ‘Wat er vlakbij gebeurt, in je woonomgeving, je woongemeente, je land, een andere provincie, zoals de gasboringen in Groningen, dat allemaal in verband brengen met die megalomane managementprojecten zoals het “Project Europa”, is al ontnuchterend genoeg. Er blijken namelijk vooral ongunstige verbanden op micro- en mesoniveau te zijn, omdat de politieke bobo’s de doorwerkingen van hun politieke beslissingen niet kunnen inschatten of die gevolgen gewoon aan hun zolen lappen.
Müller merkt op dat de invoering van de euro juist heeft gemaakt dat de tegenstellingen die de euro moest opheffen, extra duidelijk aan het licht kwamen. Natuurlijk had eerst een fiscale unie opgetuigd moeten worden, voordat er een gezamenlijke munt werd ingevoerd. De moeilijkheden die met het optuigen van zo’n fiscale unie gepaard zouden zijn gegaan, hadden tegelijk als waarschuwing moeten dienen voor het als een kip-zonder-kop invoeren van de euro als eenheidsmunt.
Citaten uit Müller: “The euro has brought about the very conflicts European integration had been intended to prevent. Nobody at this point can or, for that matter, even really wants to move forward with ‘ever closer union’; Cameron secured an opt-out from something that for most Europeans has become meaningless. But in no country is there a majority for leaving (or dissolving the club) either.”
Triest vind ik dat Müller terecht vaststelt dat van de gewone mensen niemand eigenlijk meer weet wat het “Project Europa” precies is of voorstelt, dus dat je als burger ook niet weet waarover je stemt. Noch als je tegen in de EU blijven stemt, noch als je voor blijven in de EU stemt. De enigen die garen spinnen bij deze amorfe en anonieme entiteit, zijn de leden van het politiek-financiële establishment, daar ergens in Brussel en Frankfurt. Voor hen is het een carrière waaraan dikbetaalde baantjes vastzitten. Het vele geld dat daarmee is gemoeid dat troggelen ze ons af.’
* * *
Jan-Werner Müller: ‘Europe’s Sullen Child’ / LRoBks Vol. 38 No. 11 · 2 June 2016
Ronald Paping, directeur woonbond Jan Laurier, voorzitter woonbond: ‘Behoud vooral een brede sociale huursector’ – Trouw 28/05/2016
“Sinds enige jaren geldt er in Nederland, als enige land ter wereld, een speciale belasting op betaalbare sociale huurwoningen: de verhuurderheffing die jaarlijks 1,7 miljard moet opbrengen. Daarnaast is de huurprijsbescherming verminderd waardoor de huren gigantisch stegen. Tegelijk kregen verhuurders de ruimte aanvullende huurverhogingen te vragen. Ook wil dit kabinet de corporatiesector verkleinen ten gunste van particuliere beleggers. Dat betekent dat maatschappelijke doelen van sociale huisvesting moeilijker gerealiseerd kunnen worden en de huurders meer gaan betalen voor minder kwaliteit. De gevolgen zijn voor huurders dramatisch.
In de periode 2009-2015 zijn de gemiddelde huren met 100 euro per jaar gestegen, bij stagnerende inkomens van huurders. Schokkend is de toename van het aantal huurders met lage inkomens in voor hen te dure woningen. Dit aantal is meer dan verdubbeld naar 520.000 huishoudens. Het huurdossier is een belangrijke veroorzaker van het armoedeprobleem.”
Wilfred van de Poll: ‘Te veel in Marokko? Dan hier je huis uit’ – Trouw 13/06/2016
Jutta Chorus: ‘Te lang in Marokko, dat mag dus niet’ / NRC 8 juni 2016
Arnold Toynbee (1970/1966): Blokkerende gewoonten. Pleidooi voor een wereldstaat / Utrecht – Antwerpen: Het Spectrum.
Oorspr. Titel: Change and Habit. The Challenge of our Time / London: Oxford UP
E.J. Hobsbawm (1993): Nations and nationalsim since 1780 / Cambridge U.P. / isbn: 0 521 43961 2
