Engelse tekst > Alexis de Tocqueville Boek II – Vierde deel – H.6 / Chapter VI: What Sort Of Despotism Democratic Nations Have To Fear
<< The democratic nations which have introduced freedom into their political constitution, at the very time when they were augmenting the despotism of their administrative constitution, have been led into strange paradoxes.
………………. …………………….. ……………………..
After having exhausted all the different modes of election, without finding one to suit their purpose, they are still amazed, and still bent on seeking further; as if the evil they remark did not originate in the constitution of the country far more than in that of the electoral body. >>
♦
‘ Waarom moet je zo lachen?’
‘ Of “de Beweging Kaag.” ‘
- ‘ Of eh: “Klup Kaag” ? dat klinkt pas cool, toch? Okay, even serieus – hoewel dat steeds moeilijker wordt wanneer het over de (Nederlandse) politiek gaat – ik vind lijstduwers nog relatief eerlijk, in vergelijking van de types die “gewoon” op een lijst gaan staan – en dan tussentijds wegspringen naar een andere uitdaging. Van een lijstduwer weet je tenminste: die komt sowieso niet in de Kamer.‘
‘ Ho, ho, dat weet je van een lijstduwer helemaal niet zeker, want die kan er net zo goed tussentijds tussen gemoffeld worden door “de partij” en alsnog in de Kamer komen. Omdat ze zo betrokken waren bij de partij. “Zichtbaar betrokken” schrijft Van Holsteyn. Wat ze al niet bedenken, nietwaar?’
- ‘ Mijn redenering was dat lijstduwers niets substantieels in de politiek-in-de-Kamer doen, dus dat ze er openlijk voor uitkomen dat ze niets doen, in plaats van de hele dag met papiertjes schuiven en gewichtig met ordners rondsjouwen in de gangen van dat monsterlijke gebouw, terwijl ze niets wezenlijks doen en vaak de zaak obstrueren. Dat doen de meeste gewone Kamerleden het grootste deel van de tijd dat ze onder die Haagse kaasstolp rondakkeren namelijk. Being a pain in the ass.’
‘ Wat meneer Van Holsteyn hier schrijft, is formeel vast correct, dat men bij het stemmen op een persoon stemt, maar je krijgt er toch onvermijdelijk de partij op de koop toe bij, en precies dat blijkt steeds meer de makke van dit systeem. Hoeveel mooie en deftige redeneringen je daar ook tegenaan gooit. Zo vind ik de personen Martin Bosma en Pieter Omtzigt prima volksvertegenwoordigers en vroeger zou ik waarschijnlijk op ze stemmen, nu niet meer, want ik besef nu donders goed, dat ik dan op de PVV of het CDA zou stemmen en daar bedank ik voor. ’
- ‘ Ja ja, jij vindt het nadeel van een groep pipo’s de Kamer in stemmen, omdat één van de clubleden naar jouw idee bonafide is en als volksvertegenwoordiger goed werkt levert, te groot. In feite fungeren de goede volksvertegenwoordigers in jouw frame als Trojaanse paarden, want op hun slippen komt er een bups volk mee van wie je niet weet wat ze aan kwaliteit in huis hebben. Die worden door “de partij” gekozen om op het pluche geplakt te worden en wat de moverende redenen van “de partij” zijn, dat weten we niet.
Die lui die je er op de koop toe bij moet nemen, zouden het voordeel van die ene persoon teniet doen. Ondanks de voorkeurstemmen die hij of zij krijgt.’
‘ Trojaanse paarden is wrang, maar hier goed gekozen. Ja, want die persoon zal zich ook naar de partij moeten voegen. Ongeacht het aantal voorkeurstemmen. Kijk naar een Pieter Omtzigt, bij wie dat het duidelijks is gebleken. Wij kunnen Omtzigt een toffe gast en helemaal okay vinden, maar het CDA als partij zet toch vraagtekens bij Omtzigt. Buma/ “de partij,” had Omtzigt nota bene bijna helemaal onderaan de lijst gezet en Omtzigt kwam dankzij petities alsnog op nummer 4 en in de Kamer. Nou? En toen? ’
- ‘ Tja, het CDA, met een partijgenoot-partijleider als Buma, die het niet kan lijden dat Omtzigt populairder is dan hij, en die er tussentijds uitknijpt om burgemeester te worden. Bovendien een partij die iemand als Hugo de Jonge als minister parachuteert! Halleluja!’
‘ Precies. Vandaar dat er een uitgewerkt systeem van referenda moet worden opgetuigd. Juist en precies om “de partij” bij de les te houden. Dan kunnen de goochelaar-ladenlichters ook geen “akkoorden” sluiten, waarmee ze de Kamer passeren. Van Holsteyn: “Die partijen hebben zich als praktische en pragmatische invulling van de representatieve democratie ontwikkeld tot belangrijkste schakel tussen burger en bestuur.” Dat vind ik beklemmend om me te realiseren, want ik heb helemaal niets met een politieke partij, met welke dan ook. Net zo min als ik iets heb met het Europese Parlement.’
- ‘ Helemaal mee eens. De Kamer “voelt zich buiten spel gezet,” gepasseerd, niet au sérieux genomen, enzovoorts, de meer dan overbekende riedel. De Kamer pruilt, de Kamer stampvoet, de Kamer is verbijsterd, de Kamer is witheet, allemaal tot je dienst, maar de Kamer doet niet waarvoor ze op het pluche is gezet.’
‘Kortom: het kabinet passeert de Kamer, linksom, rechtsom, door het midden en waar het maar wil. Kijk naar de ondertekening van het Marrakesh-pact door de gelegenheids-staatssecretaris Marc Harbers (VVD). Harbers klungelt, moet aftreden, maar wordt beloond met een gelegenheidsstaatssecretariaat en werkt dan mee aan de non-democratie door het Marrakeshpact namens Nederland te ondertekenen. En niemand maakt daar een woord aan vuil! Harbers zit weer gewoon op zijn verdienplek in de Kamer.
Het kabinet flikt dat keer op keer, jaar in jaar uit, want het kabinet weet dat de Kamer het nooit op een crisis laat aankomen, want dan zouden de Kamerleden een pensioenbreuk oplopen en een carrièrebreuk op hun cvt-jes krijgen. Bovendien is het altijd de vraag of ze net zo’n riante verdienpositie in de banencarrousel kunnen bemachtigen als die welke ze nu bekleden. De partijen nemen hun Kamerleden evenmin serieus. De partij-nomenklatoera’s gebruiken een of twee partijleden als uithangbord, om stemmen te trekken, en zijn die stemmen eenmaal binnen, dan neemt “de partij” het over en heeft de kiezer het nakijken. De kiezer wordt noch door de Kamerleden, noch door de politieke partijen, noch door de regering serieus genomen. Die kiezer blijft immers wous naar de stembus sjokken. Dus de kiezer vraagt er zelf om, om bij de neus genomen te worden.’
- ‘Zo gaat dat nu ja. Iedereen is vooral bedacht op haar of zijn persoonlijke deals en scores. Het maatschappelijk ethos is veranderd, maar ze willen het systeem onveranderd laten. Dat zag Alexis de Tocqueville heel scherp. Hoe mooi en loffelijk de respectieve partijprogramma’s er ook mogen uitzien: papier is geduldig. Zo lang je het systeem niet verandert en enkel aan de symptomen “knutselt,” zal er niets veranderen. De zittende kliek zal de zwakke plekken in het systeem steeds beter leren kennen en steeds slimmer gebruiken om aan de macht te blijven. Het dichtmetselen van de mogelijkheden tot het optuigen van referenda, is daarvan een prachtig voorbeeld.Uitgerekend aspirant lijstduwer Karin Ollongren van D66 heeft zich laten gebruiken om de mogelijkheid tot referenda optuigen de nek om te draaien – en de Kamer deed daar niks tegen. Vergeet dat laatste niet hè. Als zij straks aan de knoppen zitten, zullen ze net zo goed gretig gebruik maken van exact dezelfde mogelijkheden die het systeem personen in die posities biedt. Bovendien: nagenoeg alle 150 pipo’s schmieren mee in een grote griezelige groupthink. ’
‘ Ik vind het ook wel weer van onnozele zelfoverschatting getuigen van zo’n Karin Ollongren, om als lijstduwer te willen fungeren. Dan ziet iedereen immers dat zij “van D66 is” en dus weet je dubbel-zeker dat je in ieder geval niet op D66 moet stemmen. Zij, bij D66, denken blijkbaar dat wij types als Ollongren, Kaag en Engelshoven net zo schattig en capabel vinden als zij. In ieder geval stemt een normaal mens niet op lijstduwer Ollongren; ik wist niet eens dat je op lijstduwers kon stemmen. Indien dat zo is, vind ik dat inderdaad een ernstige vorm van ondermijning. Eigenlijk fungeert een “effectieve” lijstduwer als Trojaans paard. Dat is trouwens de strekking van het betoog van Van Holsteyn.’
- ‘ Jawel, zo redeneren wij, maar wij zijn wat dat betreft tamelijk uitzonderlijk hoor.
Herinner jij je nog dat mensen op de vermoorde D66-mevrouw Els Borst stemden? Dat is toch ziek? Ik heb gegoogeld en op de site van het Nederlands Dagblad (14 maart 2014) staat: “Oud-minister Els Borst, die waarschijnlijk door een misdrijf om het leven is gekomen, staat nog op de kieslijst voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ze staat in De Bilt voor D66 als lijstduwer op plek 21.”
Bij Pim Fortuyn schijnt dat ook te zijn gebeurd. Een kwalijke vorm van lijkenpikkerij door de partij, vind ik dat.
Mensen als meneer Van Holsteyn, die bij wijze van spreken “van het systeem eten” geloven ook in dit systeem. Dat denk ik tenminste, ze geloven er althans voor een deel in, anders zou het niet uit te houden zijn. In ieder geval moeten ze er serieus over schrijven, anders zouden er vast minder studenten op af komen en dan vindt een universiteit-koekjesfabriek natuurlijk geen goede zaak, want universiteiten draaien op aantallen en omzet.’
‘ Hm, niet uit te houden? Weet je aan wie ik moet denken? Aan Franz Overbeck in Basel, de beste vriend van de atheïstische Nietzsche. Wat W.F. Hermans (1983: 176 / ISBN: 90 234 0834 9) ook beweert, ik geloof toch eerder die anderen, die vertellen dat Overbeck als godsdiensthistoricus, wel degelijk atheïst was.’
- ‘ Dat geloof ik ook, want anders kon hij onmogelijk Nietzsches beste en levenslange vriend zijn. Daar was Nietzsche de persoon niet naar. Voor een politicoloog ligt het naar mijn idee niets anders dan bij godsdienstwetenschap zoals Overbeck die bedreef. Je kunt best helemaal niets van politici moeten hebben, ze zelfs minachten en niets van hun politiek geloven, om toch politicoloog-om-den-brode te zijn. Politiek is voor mij veel meer een vak, een ambacht zo je wil, terwijl ik bij theologie nog aan iets van roeping denk. Maar, misschien zit ik er inmiddels helemaal naast.’
‘ Theologie, een roeping? Nu, vandaag de dag? Ik denk toch dat je daar een te romantisch idee over hebt. Naar mijn overtuiging is het neoliberale denken in verdienmodelllen intussen overal, op ieder gebied en op elk terrein, binnengedrongen en is het denken in business modellen het dominante cognitieve frame. Je gaat toch ook geen (fiscaal) recht studeren om de maatschappij rechtvaardiger te maken en om gerechtigheid maatschappijbreed te laten zegevieren. Ben je raar?!
Als kundig en bekwaam fiscalist faciliteer je op grote schaal belastingontwijking. Dat is vanzelfsprekend. Vanuit dat oogpunt bezien, is lijstduwerschap niets anders dan een marketinginstrument, en dus volkomen zeitgemäss. Als politieke partij zou je gek zijn en een dief van je eigen portemonnee, indien je de figuur van het lijstduwerschap zou willen afschaffen.’
Nietzsche – Duitse tekst – Unzeitgemäße Betrachtungen: Schopenhauer als Erzieher
<< Und wenn man mit Recht vom Faulen sagt, er töte die Zeit, so muß man von einer Periode, welche ihr Heil auf die öffentlichen Meinungen, das heißt auf die privaten Faulheiten setzt, ernstlich besorgen, daß eine solche Zeit wirklich einmal getötet wird: ich meine, daß sie aus der Geschichte der wahrhaften Befreiung des Lebens gestrichen wird.
Wie groß muß der Widerwille späterer Geschlechter sein, sich mit der Hinterlassenschaft jener Periode zu befassen, in welcher nicht die lebendigen Menschen, sondern öffentlich meinende Scheinmenschen regierten; weshalb vielleicht unser Zeitalter für irgendeine ferne Nachwelt der dunkelste und unbekannteste, weil unmenschlichste Abschnitt der Geschichte sein mag. Ich gehe durch die neuen Straßen unserer Städte und denke, wie von allen diesen greulichen Häusern, welche das Geschlecht der öffentlich Meinenden sich erbaut hat, in einem Jahrhundert nichts mehr steht, und wie dann auch wohl die Meinungen dieser Häuserbauer umgefallen sein werden. >>
