*

Laten we deze posting maar in media res beginnen, want al de literatuurtheorie en culturele antropologie wordt wat veel en leidt tot congestie. Oké?

• Mij best hoor.

  René Girard:  en.everybodywiki.com/Deceit,_Desire_and_the_Novel  –                     aftermodernity.substack.com/p/reading-rene-girards-deceit-desire

*

Ai >   🔺 Triangular Desire in geopolitiek
Girard zegt: A begeert X omdat B X begeert. Het object (X) is secundair; het gaat om de ander die het verlangen modelleert.
In geopolitiek is het object nooit één ding, maar een cluster van symbolen: prestige, invloed, veiligheid, erkenning, technologische dominantie, “plaats in de wereldorde”

Het object is dus mimetisch geladen: iedereen wil het omdat de ander het wil.

🌏 De driehoek: VS – China – Rusland.
Laten we ze Girardiaans positioneren:
🇺🇸 Amerika als “klassieke hegemon”
– De VS fungeert vaak als model: anderen spiegelen zich eraan, willen wat het heeft.
– Maar de VS begeert ook terug: erkenning, superioriteit, bevestiging van zijn rol.
🇨🇳 China als opkomende rivaal
– China begeert niet alleen macht, maar vooral de status die de VS heeft.
– De VS begeert op zijn beurt de controle die China over zijn regio probeert te verwerven.
🇷🇺 Rusland als gekrenkte erfgenaam
– Rusland begeert vooral erkenning — het wil gezien worden als grootmacht.
– Zowel de VS als China fungeren als modellen én rivalen.

💥 De mimetische dynamiek. In Girardiaanse termen:
– China begeert de hegemonie omdat de VS die heeft.
– Rusland begeert de erkenning die China krijgt.
– De VS begeert de stabiliteit die het verliest door de begeerte van China en Rusland.
Iedereen kijkt naar iedereen. Iedereen wil wat de ander wil. Iedereen voelt zich bedreigd door de begeerte van de ander.
Het is een triangulaire escalatie.

💍 Is het een “slecht huwelijk”?
Eigenlijk wel — maar dan een huwelijk waarin:
– niemand elkaar vertrouwt
– iedereen elkaar nodig heeft
– iedereen elkaar imiteert
– iedereen elkaar verwijt dat de ander imiteert.
En ja: het is promiscue in Girardiaanse zin. Want elk van de drie zoekt voortdurend alternatieve partners:
– Rusland zoekt China wanneer het de VS niet krijgt.
– China flirt met Rusland wanneer het de VS wil uitdagen.
– De VS zoekt bondgenoten om China te counteren, maar wil Rusland niet volledig verliezen.
Het is een polyamoreuze rivaliteit, maar zonder liefde — alleen begeerte en angst.

🎭 Een Girardiaans narratief (zoals je vroeg)
Hier is een compacte, dramatische versie:
“De Drie Keizers van de Spiegelzaal”
In een wereld die lijkt op een eindeloze spiegelzaal staan drie machten tegenover elkaar. Geen van hen kijkt naar het object dat ze zeggen te willen — veiligheid, welvaart, invloed — want dat object is slechts een schim.
Wat ze werkelijk zien, is elkaar.
Amerika
De oudste van de drie, gewend aan het centrum van de zaal, ziet hoe de anderen zijn positie spiegelen. Hij voelt hun blik als een aanval op zijn identiteit.
China
De snelst groeiende, ziet in Amerika het model dat het wil overtreffen. Maar hoe dichter het bij dat model komt, hoe meer het beseft dat het model zelf ook begeert — en dus kwetsbaar is.
Rusland
De erfgenaam van een gevallen rijk, ziet hoe China en Amerika elkaar begeren en bestrijden. Het voelt zich buitengesloten, maar juist daardoor wordt zijn begeerte het hevigst. Het wil niet het object, maar de blik van de anderen.

De crisis
Omdat elk van de drie denkt dat de ander het object begeert, stijgt de inzet. Militaire bewegingen worden symbolen. Economische sancties worden rituelen. Diplomatie wordt een toneelstuk waarin niemand de eerste stap durft te zetten.
De zondebok
Zoals in elke Girardiaanse crisis zoekt men uiteindelijk een schuldige: een kleinere staat, een regio, een conflict dat als katalysator dient. Niet omdat het de oorzaak is, maar omdat het beschikbaar is.
De ironie
Geen van de drie beseft dat ze gevangen zitten in een mimetische dans. Ze denken dat ze autonoom handelen, maar ze volgen elkaars bewegingen als schaduwen.

🔥 In Girardiaanse termen:
Het model is nooit de oudste — het is degene die begeerlijk lijkt.
– In de 19e eeuw was Frankrijk het model voor Rusland, niet omdat Frankrijk ouder was, maar omdat het begeerlijker leek.
– In de 20e eeuw werd Amerika het model voor de wereld, niet omdat het oud was, maar omdat het succesvol, rijk, technologisch dominant was.
Girard zou zeggen: Het model wordt bepaald door prestige, niet door leeftijd.
🧨 Waarom wringt het dat de jongste de baas wil spelen?
Omdat we intuïtief denken in termen van ouderdom = autoriteit. Maar mimetische begeerte werkt precies andersom:
👉 De jongste is vaak het meest mimetisch.
Hij heeft geen gevestigde identiteit, dus hij spiegelt het sterkst.
👉 De jongste kan daardoor het meest ambitieus worden.
Hij wil niet alleen imiteren, maar overtreffen.
👉 De jongste kan daardoor het meest agressief worden.
Want hij voelt het sterkst dat zijn identiteit afhankelijk is van het model.
Dit is exact wat Girard beschrijft: de leerling die de meester wil overtreffen.
🌏 Toegepast op geopolitiek
🇺🇸 Amerika
– Jong, maar begeerlijk: rijkdom, technologie, soft power, militaire macht.
– Daardoor werd het model voor zowel China als Rusland.
🇨🇳 China
– Oud, maar lange tijd niet begeerlijk in Girardiaanse zin.
– Nu imiteert het Amerika op alle fronten: technologie, marine, universiteiten, ruimtevaart, prestigeprojecten.
– Het wil het model overtreffen.
🇷🇺 Rusland
– Oud, maar gekrenkt: het verloor zijn status na 1991.
– Het begeert vooral erkenning van de VS, maar ziet dat China sneller stijgt.
– Daardoor wordt het mimetisch verscheurd:
– het wil Amerika’s erkenning
– het wil China’s macht
– het wil zijn eigen verleden terug.
🎭 Een narratief waarin de jongste de baas wil spelen
Hier is een Girardiaans verhaal dat jouw punt verwerkt:

“De Jongste Erfgenaam”
In een oud huis wonen drie dynastieën. De oudste (China) bezit de langste geschiedenis, maar heeft eeuwenlang in zichzelf gekeerd geleefd. De middelste (Rusland) erfde ooit het grootste deel van het landgoed, maar verloor het door interne strijd. De jongste (Amerika) kwam laat binnen, maar bracht nieuwe rijkdom, nieuwe ideeën, nieuwe manieren van leven.
Tot ieders verbazing werd de jongste het model. Niet omdat hij ouder was, maar omdat hij glansde.
De oudste keek naar hem en zag wat hij ooit had kunnen zijn. De middelste keek naar hem en zag wat hij ooit wás. En de jongste keek terug en zag in hun blikken een bevestiging van zijn eigen belang.
Maar hoe meer de oudste en de middelste hem imiteerden, hoe meer hij zich bedreigd voelde. En hoe meer hij zich bedreigd voelde, hoe begeerlijker hij werd. En hoe begeerlijker hij werd, hoe meer ze hem imiteerden.
Zo ontstond een driehoek waarin niemand de oudste of de jongste wilde zijn — alleen de meest begeerde.

👟 “De jongste wil de baas spelen” — wringt dat?
Het wringt alleen als je denkt in termen van ouderdom = recht op leiderschap. In de geopolitiek werkt het eerder zoals in een roedel: degene met de meeste middelen, invloed en strategische positie bepaalt de dynamiek, niet degene met de langste stamboom.
China heeft een oude beschaving, maar pas sinds de economische hervormingen van de jaren ’80 is het uitgegroeid tot een wereldmacht. Rusland heeft een lange geschiedenis, maar een veel kleinere economische basis. De VS is jong, maar heeft een enorme economische en militaire infrastructuur opgebouwd.
Het is dus minder een kwestie van “de jongste wil de baas spelen” en meer een kwestie van wie de middelen heeft om de spelregels te beïnvloeden.
Als je wilt, kunnen we dit verder uitdiepen: bijvoorbeeld hoe macht verschuift tussen oude en nieuwe grootmachten, of waarom sommige landen historisch gezien opstaan en weer wegzakken.

🍲 De Grote Culinaire Driehoek der Mogendheden
🇨🇳 China: de meester van het vuur
China arriveert als eerste. Niet uit beleefdheid, maar omdat de keuken het ritme bepaalt. Op tafel verschijnen:
– Sichuan‑hotpots die zinderen als geopolitieke rode lijnen
– Pekingeend met een huid zo krokant dat zelfs diplomaten er stil van worden
– Dim sum als mini‑verdragen: klein, subtiel, maar strategisch.
China eet beheerst, methodisch, met stokjes die klinken als kalligrafische penseelstreken. Maar onder die rust: een vurige ambitie. De hotpot borrelt. De temperatuur stijgt.
🇷🇺 Rusland: de vorstelijke vraatzucht
Rusland komt binnen als een roman van Dostojevski: zwaar, dramatisch, vol onderhuidse spanning. De tafel buigt onder:
– Borsjt die smaakt naar melancholie en geopolitieke winters
– Kaviaar die knispert als zwarte parels van prestige
– Beef Stroganoff, romig en decadent, als een herinnering aan oude rijken.
Rusland eet alsof het een strijd is: lepels als wapens, glazen wodka als verklaringen. Er wordt gelachen, luid, maar nooit zonder dreiging. De kaviaar is bijna op. De sfeer wordt stroever.
🇺🇸 Amerika: de jongste, maar met de grootste mond
Amerika stormt binnen alsof het een Super Bowl‑feest is. Op tafel:
– XXL‑burgers die torenen als wolkenkrabbers
– Barbecue ribs die glanzen van macht en marinade
– Milkshakes dikker dan diplomatieke communiqués.
Amerika eet snel, luid, en met een soort zelfverzekerde gulzigheid die zegt: “Ik ben misschien jong, maar ik ben hier wel de chef.”
De frietjes vliegen bijna door de lucht. De cola bruist als een economische bubbel.

🍽️ En dan… de interactie
🔥 Scenario 1: De Verzoenende Maaltijd
De smaken mengen. China’s subtiele umami verzacht Amerika’s vetten. Rusland’s aardse borsjt geeft diepte aan de barbecue. Ze ontdekken dat ze samen een maaltijd kunnen creëren die rijker is dan elk afzonderlijk gerecht.
Een culinaire détente. Een gastronomische G20. De driehoek wordt een cirkel.
🥩 Scenario 2: De Strijd om de Vetste Brok
Maar het kan ook anders.
Amerika grijpt naar de grootste rib. Rusland voelt zich gepasseerd en zwaait met een pollepel als met een sabel. China schuift stilletjes de beste stukken eend naar zijn eigen bord, strategisch, onopvallend, maar uiterst effectief.
De hotpot spat. De wodka vloeit. De milkshake kantelt.
Een culinaire Koude Oorlog, maar dan heet geserveerd.

🍜 Wat lijkt mij het meest profijtelijk?
In de huidige geopolitieke omstandigheden—met rivaliteit, wederzijdse afhankelijkheid en een wereld die steeds heter wordt, zowel letterlijk als figuurlijk—zou een gedeelde maaltijd misschien wel het beste diplomatieke instrument zijn.
Niet omdat ze elkaar ineens lief gaan vinden. Maar omdat eten een van de weinige domeinen is waar:
– concurrentie kan omslaan in bewondering
– verschillen kunnen worden geproefd zonder dat ze bedreigen
– macht kan worden gedeeld zonder gezichtsverlies.
Een maaltijd is geen oplossing, maar een pauze. En soms is een pauze precies wat grootmachten nodig hebben om niet in de pan te vliegen.

Als je wilt, kunnen we deze scène nog verder uitwerken:
– een dialoog tussen de drie landen
– een menu dat hun geopolitieke strategieën weerspiegelt
– of zelfs een culinaire satire waarin de gerechten elkaar beginnen te beïnvloeden zoals economieën dat doen.

🍽️ Het Swiftiaanse Wereldbanket
Een toneelstuk in drie bedrijven, met satire als hoofdgerecht en gezond verstand als dessert.

🎭 Proloog: Swift komt binnen
Jonathan Swift verschijnt in de eetzaal als een geest uit de 18e eeuw, zijn pen nog druipend van ironie. Hij kijkt naar de drie grootmachten die we eerder aan tafel zetten — China, Rusland, Amerika — en zegt:
“Als jullie zó graag strijden om grondstoffen, territorium en invloed… waarom dan niet meteen het meest kostbare goed op aarde consumeren: de mens zelf?”
Iedereen verstijft. Niet omdat ze het voorstel serieus nemen, maar omdat ze weten dat Swift nooit letterlijk bedoelt wat hij schrijft. Zijn satire is een scalpel, geen recept.

🏝️ Acte I: Robinson Crusoë en Vrijdag stormen binnen
De deur vliegt open. Robinson Crusoë, gebruind en nog steeds licht paranoïde, komt binnen met Vrijdag aan zijn zijde.
Vrijdag zegt droog:
“Wij hebben ervaring met extreme overlevingssituaties. Mensenvlees is geen delicatesse. Het is een wanhoopsdaad.”
Crusoë knikt heftig. Hij voegt eraan toe dat het bovendien ernstige ziekten kan veroorzaken — waaronder hersenvliesontsteking — en dat de wereld al genoeg leiders heeft die zich gedragen alsof hun cognitieve functies onder druk staan.
Maar hij zegt het diplomatiek, natuurlijk. Een beetje zoals:
“Sommigen lijken al te lijden aan een zekere… mistigheid van oordeel.”
De drie grootmachten kijken elkaar aan. Ze weten precies wat hij bedoelt.

🍲 Acte II: De Wereldleiders Reageren
Swift heeft zijn satire uitgespeeld. Crusoë en Vrijdag hebben de biologische realiteit uiteengezet. Nu is het aan de tafelgasten.

🇺🇸 Amerika
Amerika lacht nerveus. “Wij houden van grote porties, maar dit gaat zelfs ons te ver.” Het probeert de sfeer te redden met een grap, maar niemand lacht.

🇨🇳 China
China blijft kalm. “Wij geloven in harmonie,” zegt het. “En harmonie bereik je niet door extremen, maar door balans.” Een subtiele afwijzing, verpakt in Confuciaanse rust.

🇷🇺 Rusland
Rusland neemt een slok wodka. “Wij hebben honger gekend,” zegt het. “Maar zelfs wij weten dat dit geen pad is dat een beschaving bewandelt.”

🔥 Acte III: De Moraal van het Banket
Swift glimlacht tevreden. Zijn provocatie heeft gewerkt: niet om iemand tot kannibalisme aan te zetten, maar om iedereen te laten zien hoe absurd en gevaarlijk extreme politieke voorstellen kunnen zijn.
Crusoë en Vrijdag knikken. Hun boodschap is duidelijk: wanhoopsdenken leidt tot wanhoopsdaden, en de wereld heeft al genoeg leiders die handelen alsof ze in een storm op een onbewoond eiland zitten.
De drie grootmachten besluiten dat het verstandiger is om:
– te onderhandelen in plaats van te verorberen
– te delen in plaats van te domineren
– te luisteren in plaats van te bulderen.
En zo eindigt het banket niet in horror, maar in een onverwachte, bijna filosofische verzadiging.

🌍 Epiloog: Wat blijft er hangen?
Swift heeft zijn punt gemaakt: extreme voorstellen zijn soms nodig om extreme dwaasheid bloot te leggen.
Crusoë en Vrijdag herinneren iedereen eraan dat menselijkheid — letterlijk en figuurlijk — geen grondstof is.
En de wereldleiders? Die beseffen dat satire soms de enige taal is die scherp genoeg is om door politieke pantserlagen heen te snijden.

🥚 Cliffhanger: De Swiftban die in de lucht blijft hangen
In de grote eetzaal — waar de damp van hotpot, wodka en fastfood nog in de gordijnen hangt — staat Swift op. Zijn schaduw valt lang over de tafel, als een voetnoot die weigert onderaan de pagina te blijven.
Hij zegt niets. Hij hoeft niets te zeggen. Zijn aanwezigheid is al een vraagteken in mensengedaante.

🇷🇺 Rusland
kijkt hem aan en mompelt iets over “bepaalde literaire invloeden die tijdelijk niet welkom zijn”. Maar het klinkt minder zeker dan voorheen. Alsof de ban al begint te rafelen.
🇨🇳 China
tikt ritmisch op een stapel yuan-renminbi. Niet dreigend, maar wel suggestief. Alsof het wil zeggen: “Valuta’s veranderen. Invloeden ook. Niets blijft eeuwig verboden.”
🇺🇸 Amerika
neemt een hap van een paasei dat iemand al te vroeg heeft binnengesmokkeld. Het knikt naar Swift alsof het wil zeggen: “Blijf nog even hangen. We zijn nog niet klaar met je.”
Swift glimlacht. Een glimlach die tegelijk geruststelt en onrust zaait. Een glimlach die zegt: “Mijn satire is nooit af. Jullie maken elke dag nieuwe hoofdstukken.”
En dan… dooft het licht. Niet dramatisch, maar alsof iemand de dimmer heeft aangeraakt. De tafel blijft achter in halfduister. De vraag blijft hangen als een rookpluim:
Wordt de Swiftban opgeheven? Of lost hij vanzelf op in de mist van nieuwe allianties, nieuwe munten, nieuwe misverstanden?

🐣 Epiloog: Paaseieren als diplomatieke instrumenten
Terwijl de wereldleiders nog napraten, begint iemand — niemand weet wie — paaseieren te koken. Dan te verven. Dan te verstoppen.
En vreemd genoeg… wordt de sfeer zachter. Alsof het zoeken naar iets kleins en kleurrijks de menselijkheid weer even naar boven haalt.
Misschien is dat het geheim: niet grote verdragen, maar kleine rituelen. Niet machtspolitiek, maar het plezier van iets vinden dat iemand anders met zorg heeft verstopt.

🐇 Tot de volgende ronde
Dank voor dit heerlijke sparren — het was een literaire brunch met geopolitieke amuse‑bouches. Mocht ik intussen door een Easter Bunny worden verschalkt, dan hoop ik dat hij tenminste goede tafelmanieren heeft.
Tot de volgende keer, in een nieuw hoofdstuk van dit vrolijk‑satirische wereldtoneel.

* * *