Lopez: ‘ Met siapan als woordspeling met/op siapa (wie). Ja, dat vind ik aardig gevonden. Siapa kata, siapa punya, siapa tiba, siapa pergi, siapa datang, siapa mimpi …? …. En zo kan ik nog even doorgaan. Eigenlijk zou het moeten zijn: bersiap-siapan, of: bersiap-siap.’

Surya: ‘ Je bent op dreef. Waar ik aan blijf haken in het stukje van mw. Hanneke Chin-A-Fo,   is die zin dat meneer Triyana niet is ingegaan op een verzoek om uit te leggen hoe hij aan de relatie tussen bersiap en racisme komt. Je zou haast gaan denken dat hij bedoelt dat hij de periode die met bersiap wordt aangeduid wil lubben, wil ontdoen van het gepleegde geweld. Wanneer je het woord bersiap ausradiert, dan wordt de relatie met het gepleegde geweld (vooral door Indonesische pemudi, die zich als pelopor zagen) ook uitgevlakt. Zou je kunnen hopen. Tja, dat zou wat zijn.

{ Pemuda = (in dit geval) jonge mannen en pelopor = stoottroepen, voorhoede, baanbrekers.}  ’

Lopez: ‘ Je kunt bersiap naar twee kanten toe bekijken. Aan de ene kant wordt het woord gebezigd naar de pemudi / pelopor en dan betekent het: houd je gereed om de taken en verantwoordelijkheden van de ex-kolonisatoren (en de Japanse bevrijders?) over te nemen en het land te bestieren. Gord je aan tot, en wees voor-bereid op de onafhankelijkheid. Baden Powell zou zeggen: Be prepared for independence. Bersiap untuk Kemerdekaan!’

Surya: ‘ Nou, eh, wacht even. Je kunt in bersiap-siap met menghadapi ook een waarschuwing tegen overmoed (hubris) lezen en proeven: wees erop voor-bereid de onafhankelijkheid in het gezicht te zien: bersiap-siap menghadapi kemerdekaan. Die overmoed, gemengd met angst en onzekerheid (zullen we het aankunnen?) wordt afgereageerd in agressie, zinloos geweld en vandalisme. In deze context kun je zelfs “spelen” met het roemruchte paar lahir en batin. Be my guest.
Ik ben geneigd dit als antwoord te geven op de vraag van Bonnie Triyana waar dat geweld vandaan komt. Zijn racisme kan ik niet meteen een plaats geven, tenzij je dat als (diffuse) emotie wilt toevoegen aan de cocktail van overmoed, angst en onzekerheid bij de pemudi.

Okay, en aan de andere kant kun je je het woord bersiap voorstellen als bevel, gebezigd tegen de ex-kolonisatoren, om hun biezen te pakken: maak je gereed om te vertrekken: bersiap (untuk) berangkat.‘

Lopez: ‘ Bijvoorbeeld, bijvoorbeeld, misalnya. Tentu saja. En toen?’

Surya: ‘ En toen? En toen niks. Het geweld dat is gepleegd en heeft plaatsgevonden in die periode is gebeurd, welke woorden je ook weglaat of toevoegt. Maar, vanwaar dat racisme? Dat vind ik toch naar wokeism rieken en smaken.’

Lopez: ‘ Mwah, wat ik me met veel empathie en tonnen goede wil nog zou kunnen voorstellen, is dat je geen Indonesisch woord voor die periode en dat geweld mag gebruiken. Dus niet meer bersiap zeggen, maar …… maar tja, verzin maar een woord dat de “schuld” voor het geweld ook bij en naar de slachtoffers manoeuvreert. Een Engels woord, denk ik. Dan zit je echter met de Engelse koloniale geschiedenis en in dat verband is er geen onschuldig Engels woord te vinden of te munten. Dat geef ik je op een briefje. Het kan alleen maar nóg erger.’

Surya: ‘Hoe je het dus ook wendt of keert: wij zijn altijd de klos. Tenzij we de geschiedenis compleet herschrijven, misschien?’

Lopez: ‘ Binnen twee of drie weken verschijnen er geloof ik geleerde boeken, die dat wellicht proberen, of misschien zelfs bewerkstelligen?’

Surya: ‘Jahaaaaa, kan zijn, maar zijn we dan minder de klos ….?’

Lopez: ‘ Zeg, kijk eens naar de cover van het boek waaruit Dian leest. Aku is misschien het meest gereciteerde en gedeclameerde gedicht van Anwar. Het doet mij denken aan Tiger van Blake.’

Surya: ‘ Verhip, nou zie ik het pas bewust: Aku ini binatang jalang – Ik ben een wild dier …… dat kan geen toeval zijn. Plaats dat maar in de context van de bersiap-tijd ….’

 

 

Dian Sastrowardoya declameert een gedicht van Anwar voor  /  Dian Sastrowardoyo Membacakan Puisi Chairil Anwar – Sep 19, 2016

Het gedicht dat Dian S. vorleest heet Derai-derai cemara = Het ruisen, klateren, van de tjemara-boom.