Achtung! Kristallnacht! of mag: Bersiap! Malam kaca! ook (niet)?

 

 

‘ Morgen begint de tentoonstelling Revolusi in Amsterdam. De term Bersiap mag daarbij van de rechter worden gebruikt. Het gebruik van de term valt onder de vrijheid van meningsuiting.’

–        ‘ Lig jij daar wakker van? Wel of niet? Ik niet.’

‘ Neen, moi non plus, maar het ging even over racisme en daar sloeg U****  op aan. Ze trok een parallel met de term Kristallnacht. Mocht de term Kristallnacht dan ook niet worden gebruikt vanwege het stigmatiserende karakter ervan voor Duitsers, vroeg ze zich af. Ik combineer, substitueer en parafraseer nu even: in verband met de term Kristallnacht worden „altijd primitieve, ongeciviliseerde Duitsers als daders van de gewelddadigheden opgevoerd.” Gewelddadigheden tegen joden welteverstaan. Toen (in november 1938) gingen de etalages van winkels van Duitse joden aan diggelen. Tevens was het de opmaat tot grote ellende en bodemloze naargeestigheid.’

–        ‘ Duitse joden? Gewelddadige Duitsers? Hoezo? Die joden waren toch Duitsers en niet alle Duitsers waren toch nazi’s? Ten minsten niet in het begin. Later wel geloof ik, omdat je als Duitser anders niet kon overleven, indien je geen partijlid was.’

‘ Daarom schrijf je jood ook met een kleine letter, want het is volgens jou de aanduiding voor …. ? voor wat eigenlijk? Voor van tot-jood-gemaakten, zou ik zeggen.’

–        ‘ Tja, dat zou je als werkdefinitie kunnen hanteren. Iemand werd als jood geëtiketteerd en dan was ‘ie de sjaak. Hoe Duits hij of zij zich ook voelde. Nou ja, Duits, ariër, daar ging het om. Toch? Men werd op bloedgroep getest en op DNA onderzocht en er werden schedelmetingen verricht. Dat laatste hoeft voor de corona-pas nog niet geloof ik? Maar het komt in de richting, want “ze”willen alles van je in hun digitale kaartsysteem hebben en daar gebruiken ze nu corona voor. Niet omwille van de raszuiverheid, maar omwille van de volksgezondheid. Het is maar net welk frame en verhaal men gebruikt. Het blijft bizar. Wat een heibel om niks!’

‘ Nou ja, om niks? Als “ze” straks het contante, tastbare, geld afschaffen, hebben “ze” ons helemaal in de tang. Dan kunnen we geen kant meer op, dan weten ze alles van ons. De QR-pas – want dáárom gaat het ze – is de opmaat naar onze totale digitale transparantie. Onze conditionering, dressuur en drill, gaat in een moeite door.

Goed, oké. Het gedoe rondom bersiap schijnt van de baan. Dat is maar goed ook, want als je er meer over leest en hoort, zou je kunnen beginnen te twijfelen aan welke kant er het meeste racisme werd bedreven en gepleegd. Over welk racisme hebben we het precies? En volgens wie werd dat racisme bedreven en jegens wie? Dan krijg je wéér een discussie met het mes op tafel. Wat schieten we daar mee op? Die periode heet gewoon de Bersiap-tijd, klaar uit.’

–        ‘ Mijn idee. Hoe kwam U **** op dit onderwerp en thema?’

‘ Vanwege de heisa rondom het “verraad van Anne Frank” met dat boek, en U*** heeft familie en roots in het voormalige Nederlands-Indië, via de zending, missie, het Leger des Heils en via het KNIL, geloof ik. Ze zou naar Amsterdam komen, indien er tenminste niets tussen kwam. Bij een oriëntatie naar wat er zoal te doen was in Amsterdam, stuitte ze (weer) op de bersiap-heisa.’

–        ‘ Heeft ze niet ook nog joodse familie ergens in Zuid-Amerika? Die kunnen daar ongehinderd leven zonder dat ze nadrukkelijk joods of niet-joods hoeven te zijn. En indische verwanten, eveneens aldaar wonend? Hoe het zij, we gaan zeker proberen elkaar weer te zien en dat ondanks alle gedoe rond bersiap en Anne Frank.’

‘ Zo is het maar net.’

 

www.parool.nl/amsterdam/discussie-om-geschrapte-racistische-term-bersiap-in-expositie-over-indonesie~b9e5fb33/?utm_source=link&utm_medium=app&utm_campaign=shared%20content&utm_content=free

 

*

Tussen Banzai en Bersiap (1996)   ISBN  90 12 08251 X

*

 

 

 

 

 

Bersiap-siap, of bersiap-siapan …?

 

 

Lopez: ‘ Met siapan als woordspeling met/op siapa (wie). Ja, dat vind ik aardig gevonden. Siapa kata, siapa punya, siapa tiba, siapa pergi, siapa datang, siapa mimpi …? …. En zo kan ik nog even doorgaan. Eigenlijk zou het moeten zijn: bersiap-siapan, of: bersiap-siap.’

Surya: ‘ Je bent op dreef. Waar ik aan blijf haken in het stukje van mw. Hanneke Chin-A-Fo,   is die zin dat meneer Triyana niet is ingegaan op een verzoek om uit te leggen hoe hij aan de relatie tussen bersiap en racisme komt. Je zou haast gaan denken dat hij bedoelt dat hij de periode die met bersiap wordt aangeduid wil lubben, wil ontdoen van het gepleegde geweld. Wanneer je het woord bersiap ausradiert, dan wordt de relatie met het gepleegde geweld (vooral door Indonesische pemudi, die zich als pelopor zagen) ook uitgevlakt. Zou je kunnen hopen. Tja, dat zou wat zijn.

{ Pemuda = (in dit geval) jonge mannen en pelopor = stoottroepen, voorhoede, baanbrekers.}  ’

Lopez: ‘ Je kunt bersiap naar twee kanten toe bekijken. Aan de ene kant wordt het woord gebezigd naar de pemudi / pelopor en dan betekent het: houd je gereed om de taken en verantwoordelijkheden van de ex-kolonisatoren (en de Japanse bevrijders?) over te nemen en het land te bestieren. Gord je aan tot, en wees voor-bereid op de onafhankelijkheid. Baden Powell zou zeggen: Be prepared for independence. Bersiap untuk Kemerdekaan!’

Surya: ‘ Nou, eh, wacht even. Je kunt in bersiap-siap met menghadapi ook een waarschuwing tegen overmoed (hubris) lezen en proeven: wees erop voor-bereid de onafhankelijkheid in het gezicht te zien: bersiap-siap menghadapi kemerdekaan. Die overmoed, gemengd met angst en onzekerheid (zullen we het aankunnen?) wordt afgereageerd in agressie, zinloos geweld en vandalisme. In deze context kun je zelfs “spelen” met het roemruchte paar lahir en batin. Be my guest.
Ik ben geneigd dit als antwoord te geven op de vraag van Bonnie Triyana waar dat geweld vandaan komt. Zijn racisme kan ik niet meteen een plaats geven, tenzij je dat als (diffuse) emotie wilt toevoegen aan de cocktail van overmoed, angst en onzekerheid bij de pemudi.

Okay, en aan de andere kant kun je je het woord bersiap voorstellen als bevel, gebezigd tegen de ex-kolonisatoren, om hun biezen te pakken: maak je gereed om te vertrekken: bersiap (untuk) berangkat.‘

Lopez: ‘ Bijvoorbeeld, bijvoorbeeld, misalnya. Tentu saja. En toen?’

Surya: ‘ En toen? En toen niks. Het geweld dat is gepleegd en heeft plaatsgevonden in die periode is gebeurd, welke woorden je ook weglaat of toevoegt. Maar, vanwaar dat racisme? Dat vind ik toch naar wokeism rieken en smaken.’

Lopez: ‘ Mwah, wat ik me met veel empathie en tonnen goede wil nog zou kunnen voorstellen, is dat je geen Indonesisch woord voor die periode en dat geweld mag gebruiken. Dus niet meer bersiap zeggen, maar …… maar tja, verzin maar een woord dat de “schuld” voor het geweld ook bij en naar de slachtoffers manoeuvreert. Een Engels woord, denk ik. Dan zit je echter met de Engelse koloniale geschiedenis en in dat verband is er geen onschuldig Engels woord te vinden of te munten. Dat geef ik je op een briefje. Het kan alleen maar nóg erger.’

Surya: ‘Hoe je het dus ook wendt of keert: wij zijn altijd de klos. Tenzij we de geschiedenis compleet herschrijven, misschien?’

Lopez: ‘ Binnen twee of drie weken verschijnen er geloof ik geleerde boeken, die dat wellicht proberen, of misschien zelfs bewerkstelligen?’

Surya: ‘Jahaaaaa, kan zijn, maar zijn we dan minder de klos ….?’

Lopez: ‘ Zeg, kijk eens naar de cover van het boek waaruit Dian leest. Aku is misschien het meest gereciteerde en gedeclameerde gedicht van Anwar. Het doet mij denken aan Tiger van Blake.’

Surya: ‘ Verhip, nou zie ik het pas bewust: Aku ini binatang jalang – Ik ben een wild dier …… dat kan geen toeval zijn. Plaats dat maar in de context van de bersiap-tijd ….’

 

 

Dian Sastrowardoya declameert een gedicht van Anwar voor  /  Dian Sastrowardoyo Membacakan Puisi Chairil Anwar – Sep 19, 2016

Het gedicht dat Dian S. vorleest heet Derai-derai cemara = Het ruisen, klateren, van de tjemara-boom.