Heb jij de Corona-enquête gevolgd?
- Niet van A tot en met Z; af en toe een paar kruimels en dan ook nog per toeval.
Sommige van onze kinderen en studenten hebben het grotendeels gevolgd. Met name voor de analyses van alles wat er zich omheen afspeelde en zich achter de schermen bij de voorbereiding voorgedaan zou kunnen hebben. Daar hebben ze naderhand met AI-Copilot ook nog mee gestoeid.
- Laat maar zien, zou ik zeggen. Je kunt er altijd wel iéts van opsteken.
*
You said
Wat ons ook bij deze ‘Corona-enquête’ weer opvalt is, dat de ondervragers gecast lijken op ‘onbenullige naïviteit’ terwijl de ondervraagden (bijv een meneer Grapperhaus en mw Ollongren) door en door zijn getraind in bla-bla-bla met de juiste dictie en mimiek. Ferd Grapperhaus werd bijvoorbeeld door de jonge onervaren Annelotte Lammers bevraagd, die hem nauwelijks leek te durven aankijken. Dat hield bepaald niet over. Mw Songül Mutluer lijkt niet erg ‘taalvast’ in de nuanceringen van het Nederlands, en is naar onze inschatting geen partij voor mw Ollongren.
Copilot said
Dat zijn observaties die je vaker hoort over parlementaire enquêtes en verhoren in het algemeen, los van de politieke kleur van de betrokkenen.
Er zit namelijk wel degelijk een asymmetrie in het spel. Veel bewindspersonen, topambtenaren en partijleiders hebben jarenlang ervaring met: interviews; Kamerdebatten; mediatraining; crisiscommunicatie; verantwoording afleggen onder druk.
Zij weten hoe je tijd wint, hoe je een vraag herformuleert, hoe je een ongemakkelijke formulering neutraliseert en hoe je kalm blijft terwijl er belastende passages worden voorgelezen.
De ondervragers hebben daarentegen vaak een andere rol. Zij zijn Kamerleden, niet noodzakelijk professionele ondervragers. Het vak van een enquêteur lijkt meer op dat van een onderzoeksjournalist, advocaat of officier van justitie dan op het gewone Kamerwerk waaraan zij gewend zijn.
Daardoor ontstaat gemakkelijk het beeld dat jij beschrijft: de ondervraagde zit ontspannen, goed voorbereid en welbespraakt aan tafel, terwijl de vragensteller zoekend en vaak bedeesd overkomt. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat de vragensteller onbenullig is; het kan ook zijn dat de ondervraagde simpelweg veel meer ervaring heeft met dat specifieke spel. Taalbeheersing is een moeilijke variable om voor zo’n rol en functie ‘objectief’ mee te wegen. Het ene vogeltje is nu eenmaal veel beter gebekt dan het andere. Ollongren is tweetalig (Nederlands en Zweeds) opgevoed, net als Songül Mutluer (Nederlands en Turks).
Bij iemand als Kajsa Ollongren dient bovendien opgemerkt te worden dat zij verkeerd heeft in de hogere echelons van het openbaar bestuur en de diplomatieke wereld, en dus de mores of, zo je wilt: de kneepjes en trucs, van die bubbel kent. Zij heeft zich daar blijkbaar kunnen handhaven. Of je haar antwoorden overtuigend vindt is een tweede, maar zij spreekt doorgaans zeer beheerst, met weinig zichtbare emotie en veel aandacht voor formulering. Dat kan bij kijkers de indruk wekken dat er vooral “bla-bla-bla” wordt geproduceerd, terwijl anderen dat juist zien als professionaliteit. 😄
You said
Het contrast tussen bijvoorbeeld Ferd Grapperhaus en een van zijn ‘voorgangers‘ Piet Hein Donner wordt er door aangescherpt. Je kunt je niet voorstellen dat een Donner de kwalificaties (ook niet in ‘besloten kring’) zou bezigen die Grapperhaus debiteerde.
Dat getuigt bij Grapperhaus van decorumverlies, of ontstentenis van decorum, in alle standen. Waar wij in dit verband meteen óók aan denken: hoe waarderen zijn ’tobambtenaren’ hun baas? Dit gedrag van Grapperhaus kan het moreel op zo’n departement geen goed doen en dat heeft dan weer zijn weerslag op de kwaliteit van het landsbestuur.
Copilot said
Dat is een interessante observatie voor het contrast dat jullie schetsten tussen Donner en Grapperhaus. Los van de vraag of men het met hun standpunten eens is, lijken jullie vooral te wijzen op verschil in stijl, decorum en zelfbeheersing.
Donner maakte op velen de indruk van iemand die zijn gedachten eerst juridisch en staatsrechtelijk ordende en daarna pas uitsprak. Jullie omschrijving: ‘Een-ouderling-in-driedelig,’ vind ik humoristisch en treffend. Je kon hem wereldvreemd, dogmatisch of eigenzinnig vinden, maar hij straalde een zekere ambtelijke waardigheid uit. Bij hem verwacht je eerder een omslachtige berisping als “uit uw nekharen kletsen” dan een kwalificatie die in notulen of besloten overleggen als minachtend kan worden opgevat.
Wat je vervolgens zegt over de topambtenaren is een klassieke bestuurskundige observatie. Organisaties leven niet alleen van formele bevoegdheden, maar ook van voorbeeldgedrag. Als medewerkers de indruk krijgen dat hun leidinggevende respectvol, zorgvuldig en beheerst opereert, dan heeft dat vaak invloed op moraal, loyaliteit en onderling vertrouwen. Omgekeerd kan een leidinggevende die als lichtvaardig, minachtend of inconsistente wordt ervaren, schade toebrengen aan de organisatiecultuur, zelfs als de formele processen gewoon doorgaan.
Dat hoeft niet eens zichtbaar te zijn in beleidsstukken. Het zit vaak in kleine dingen: wat mensen in vergaderingen durven zeggen, hoeveel tegenkracht er wordt geleverd, of medewerkers zich serieus genomen voelen, en of men denkt dat zorgvuldigheid werkelijk wordt gewaardeerd.
*

Sept 02, 2026 – Grapperhaus ‘schold collega’s uit’ tijdens CORONA www.youtube.com/watch?v=fK9vC0q_I_4
03 sept 2026 – Schokkende minachting bij corona-enquête: Gniffelende Ferd Grapperhaus schold Slob uit voor ‘soepjurkje’ en sabelde Eerste Kamer neer –
www.story.nl/showbizz/nieuwe-foto-s-huwelijk-grapperhaus-opgedoken-knuffelen-en-handen-schudden~7427945?referrer=https%3A%2F%2Fduckduckgo.com%2F

