*

Het begon ermee dat ze opmerkten dat dit om fake news moest gaan, omdat Rutte nooit vrienden heeft gehad. En toen was de beer los. Fotograaf Bart Maat zou als hoffotograaf van Rutte zijn uitgeleend of zelfs geleased om meneer Daalder op de gevoelige plaat vast te leggen. ‘Misschien zit er weer een zilveren camera in?’

Z en U hebben besloten er een werkgroep-opdracht van te maken, bij voorkeur met gebruik van Ai. Ze beginnen met de vraag waar ‘The empty throne’ over gaat.

*

Ai reageert >>>  De kernboodschap van The Empty Throne van Ivo Daalder en James Lindsay is dat de Verenigde Staten hun traditionele rol als wereldleider hebben opgegeven, waardoor een gevaarlijk machtsvacuüm ontstaat dat de internationale orde ondermijnt.

Prompt voor Ai >>> Kent het Engels het woord ’troon’ (throne) in de betekenis van ’toilet’ (plee) zoals troon in het Nederlands die betekenis ook heeft?

Ai reageert >>>  Jazeker, maar in het Nederlands is “de troon” als toiletgrap redelijk ingeburgerd. In het Engels is het minder gangbaar en klinkt het meer als een woordspeling dan als een vaste uitdrukking.
📚 Relevante nuance
In titels zoals The Empty Throne wordt het nooit als toilet opgevat. Daar verwijst het altijd naar macht, leiderschap of autoriteit.
Wil je dat ik meer Engelse eufemismen voor toilet op een rij zet, of ben je benieuwd naar andere valse vrienden tussen Nederlands en Engels?

Prompt voor Ai >>> Het gaat om de (ironische) draai die enkele Nederlanders gaven aan de titel van Daalders boek ‘The empty throne’. Mede om dat Ivo Daalder uit Nederland komt, vermoeden wij. Via ‘stool’ ging het al snel naar toilet, in hun vocabulaire over dit onderwerp: de plee. De Amerikaanse president ‘dumps staffers who do not defer.’ De laatste is Tulsi Gabbard. ‘He: takes a few dumps on the stool and then moves on.’ Vandaar de belangstelling voor ’troon’. Laten we maar zeggen dat ze in de anale fase waren geschoten.

Ai reageert >>> Ah, dan snap ik precies wat je bedoelt — dit is typisch Nederlandse ironie die ontstaat wanneer een Engelse titel toevallig aansluit bij Nederlandse woordspelingen. En omdat Ivo Daalder een Nederlander is, wordt die associatie natuurlijk nóg verleidelijker.
💩 De ironische draai die Nederlanders eraan geven
De redenering die jij beschrijft — van stool naar dump naar troon — is typisch Nederlandse taalhumor:
– stool betekent in het Engels zowel krukje als ontlasting
– dump is een informeel woord voor een toiletbezoek
– throne kan in het Engels óók een wc betekenen
– en troon in het Nederlands al helemaal
Dus als iemand zegt: “The American president takes a few dumps on the stool and then moves on,” dan is de stap naar een ironische herlezing van The Empty Throne snel gemaakt: de lege troon als lege wc-pot — een president die even gaat zitten, iets achterlaat, en weer verdergaat.
🎯 Waarom dit vooral in Nederland werkt
– Nederlanders hebben een sterke traditie van woordspelingen, vooral rond politiek.
– De dubbele betekenis van troon is in het Nederlands veel sterker dan in het Engels.
– De combinatie van een Nederlandse auteur en een Engelse titel maakt de grap extra verleidelijk.
Engelstaligen zouden deze hele keten niet spontaan leggen. Voor hen is The Empty Throne een serieuze metafoor voor macht die niet wordt ingevuld.

Prompt voor Ai >>> Tussendoor en geïnspireerd door jouw ‘lege toiletpot,’ serieus, maar niet helemáál gespeend van anale-fase-humor: kun je de lege toiletpot associëren met de lege plaats (le lieu vide) van de macht bij Claude Lefort. Bij deze gedachte speelt sterk het idee van de politiek als plek-van-en-voor-vuiligheid. Positief vinden wij de gedachte dat mest ook profijtelijk is voor planten en gewassen.

Reactie van Ai >>>  De korte kern: ja — de lege toiletpot laat zich verrassend goed verbinden met Leforts idee van de lege plaats van de macht, juist omdat beide beelden draaien om afwezigheid, circulatie, vuiligheid en noodzakelijke maar nooit volledig te sublimeren restproducten.
De lege plaats van de macht bij Lefort is geen troon, geen zetel, geen lichaam van de vorst. Het is een plaats die principieel leeg blijft, omdat in de democratie niemand de macht belichaamt. Macht circuleert, wordt betwist, wordt tijdelijk bezet maar nooit toegeëigend.
De lege toiletpot is op een heel ander niveau óók zo’n plek van circulatie:
er komt iets in, het verdwijnt, de pot blijft leeg, en moet leeg blijven om te functioneren.
Het is een plaats die alleen werkt door wat erdoorheen gaat, niet door wat erin blijft.
💩 Politiek als vuiligheid
Je verwijzing naar de vuiligheid van de politiek is raak. Lefort zelf gebruikt geen fecale metaforen, maar zijn denken over democratie als permanent conflict, onzuiverheid, onbeslisbaarheid sluit er goed bij aan.
De toiletpot-metaforiek maakt dat concreet:
– Politiek produceert restproducten: conflicten, compromissen, teleurstellingen, retorische afvalstoffen.
– De democratische ruimte is nooit steriel; ze is een plaats waar vuiligheid circuleert.
– Pogingen om die vuiligheid te elimineren (totalitarisme) eindigen in het opvullen van de lege plaats — en dus in onderdrukking.
De democratische onbepaaldheid is dus niet proper, maar modderig, rommelig, organisch.
🌱 Mest als politiek principe
Je positieve draai — mest voedt — past prachtig in deze lijn.
Mest is:
– afval,
– maar ook voeding,
– iets dat stinkt,
– maar iets dat vruchtbaar maakt.
Dat is precies hoe Lefort de democratie ziet: een systeem dat leeft van conflict, van pluraliteit, van het onzuivere. Geen paradijs, maar een composthoop waaruit nieuwe vormen van samenleven kunnen groeien.
De lege toiletpot is dan de infrastructuur van die compostering: een plek waar het afval van het politieke leven kan passeren, verdwijnen, en elders vruchtbaar worden.
🔥 Een niet‑te‑gemakkelijke, maar wél scherpe synthese.
De metafoor werkt omdat:
– De lege plaats (toiletpot / macht) functioneert door doorstroming.
– Vuiligheid is geen afwijking maar een constitutief element.
– Mest staat voor de productieve waarde van het negatieve.
– Democratie is een sanitair systeem dat nooit af is, nooit schoon blijft, en nooit mag worden afgesloten of toegeëigend.

🎯 Eén stap verder denken
De echt spannende vraag is: Wat gebeurt er wanneer iemand de toiletpot wil “bezitten”, afsluiten of heiligen? Dat is precies Leforts diagnose van totalitarisme.
Wil je dat ik die stap verder uitwerk — bijvoorbeeld door de metafoor te verbinden met totalitarisme, of met politieke lichamen?

Prompt voor Ai >>>  ‘ bijvoorbeeld door de metafoor te verbinden met totalitarisme’ ?

Ai reageert >>> Je kunt die metafoor inderdaad verbinden met totalitarisme door te laten zien hoe een beeld (bijvoorbeeld een ui, een muur, een machine, een labyrint…) inzicht geeft in de structuur, werking of psychologie van totalitaire systemen.
🧩 Hoe een metafoor totalitarisme kan verduidelijken
Gelaagdheid van macht — Arendt beschrijft totalitarisme als een ui: concentrische cirkels rond een leider. Hoe dichter bij de kern, hoe radicaler. Elke laag schermt de kern af en absorbeert “schokken” van de buitenwereld.
– Volledige controle — Totalitaire systemen proberen alle aspecten van het leven te beheersen: politiek, cultuur, economie, privéleven. Een metafoor kan dat totaliserende karakter tastbaar maken.
– Ideologie als allesdoordringend — De metafoor kan tonen hoe een ideologie zich door alle lagen van de samenleving verspreidt, zoals Arendt beschrijft.
– Dubbele werkelijkheid — Arendt benadrukt dat totalitaire regimes een façade naar buiten tonen en een radicale binnenkant hebben. De metafoor kan die gespletenheid zichtbaar maken.
– Propaganda en indoctrinatie — Een metafoor kan illustreren hoe propaganda voortdurend wordt herhaald en hoe burgers in een gesloten informatiesysteem terechtkomen.

*

 *  We hadden nog even verder willen sparren, maar Ai is afgehaakt. *

 ………….  ……………  ……………..  …………………..

 

    www.nrc.nl/nieuws/2026/05/29/rutte-verliest-vrienden-in-europa-en-in-amerika-a4928902