* PARKEER *
Geredigeerd citaat uit Bart Tromp, Glazenwasser. (2010: 258-259). ISBN-13: 9789035135093 (vet toegevoegd).
%%citaat%% In 1900 maakte de socioloog Max Weber het onderscheid tussen Welt-anschauungsparteien en Appropriationsparteien. Wij kunnen deze categorieën beschouwen als wat Weber Idealtypen noemde, rationele reconstructies van feitelijke verschijnselen. Dat wil zeggen dat er in de werkelijkheid geen partijen voorkomen die volledig aan een van deze twee modellen beantwoorden, maar dat feitelijk bestaande partijen meer of minder passen in de ene dan wel andere partijvorm. Welnu, het lijdt geen twijfel dat er in de westerse wereld sprake is van een tendens waarin partijen die van oudsher Weltanschauungsparteien waren, zich meer en meer bewegen in de richting van de Appropriationspartei. Deze tendens is zelf weer onderdeel van een veel bredere ontwikkeling, welke door optimisten wel wordt aangeduid als ‘het moderniseringsproces’, waarbij waardegeoriënteerde instituties hun betekenis verliezen, dan wel steeds meer de contouren gaan vertonen van instrumentele instituties.
Ook hier geldt de vraag of het gaat om een blind proces waarvan de richting onwrikbaar vastligt, of dat het ook een kwestie is van politieke beslissingen die het proces van modernisering in deze richting sturen. De vraag raakt rechtstreeks de tamelijk algemeen gedeelde diagnose van de teloorgang van politieke partijen als gevolg van het einde der ideologieën. Op basis van deze diagnose was de paarse coalitie mogelijk, want programmatisch berustte deze op het oorspronkelijke uitgangspunt van D66 dat alle politieke problemen ‘pragmatisch’ ‘opgelost’ kunnen worden zonder een beroep te hoeven doen op politieke beginselen. Dit uitgangspunt berust op de vooronderstelling dat er eigenlijk geen ‘politieke’ problemen bestaan, alleen maar technische, onderworpen aan de vereisten van instrumentele rationaliteit; dat in de politiek fundamentele, op waarden gebaseerde keuzes, niet gemaakt hoeven te worden. In zoverre is D66 vanaf zijn oprichting in hoofdzaak de politieke vertegenwoordiger van het ‘einde der ideologieën’ in Nederland geweest, hoewel het in het partijpolitieke spectrum feitelijk een voortzetting is van de Vrijzinnig-Democratische Bond, in 1946 een van partners in de fusie die tot de oprichting van de Partij van de Arbeid leidde.
Er is een zekere blindheid voor nodig om in alle ernst de these van een ‘einde der ideologieën’ te aanvaarden. Wij verkeren immers de laatste twintig jaar in een uiterst ideologisch klimaat, maar dan wel een klimaat gekenmerkt door de dominantie van één bepaalde ideologie, de neoliberale, die als uitgangspunt neemt Margaret Thatchers stelling “there is no such thing as society’; er zijn alleen maar ‘calculerende individuen’ die naar niets anders streven dan naar persoonlijke ‘nutsmaximalisatie’ via marktprocessen, niet gehinderd of gedwarsboomd door instituties als kerk of staat. Als elke ideologie presenteert deze zich als politiek neutraal, ‘pragmatisch’, gebaseerd op niets anders dan ‘gezond verstand’, en inzicht in de onvermijdelijkheid der dingen, TINA — ‘there is no alternative’. De dominantie van één ideologie is. %%einde citaat%%
*
‘ Hoe we bij Bart Tromp komen? Per toeval. W en F zagen bij hen in de buurt twee vrouwen bezig met het inruimen van enkele straatbiebs, daar stonden enkele boeken van Bart Tromp bij. Die hebben ze uit de kastjes gevist en ze hebben naderhand bij de vrouwen aangebeld om te vragen of ze nog meer boeken gingen opruimen. dat was het geval, zodoende. Naderhand hebben ze gegoogeld en zo kwamen ze bij de site van DBNl.’
- ‘ Een van de weinige publieke “voorzieningen” die het goed doen en die goddank niet gevandaliseerd worden. Je moet wel weten wat je ziet als je grasduint, want er staan vaak boeken bij waarvan je je afvraagt waarom ze er staan en wie dergelijke boeken in hemelsnaam wegdoet. Vaak blijven zulke boeken wonderlijk genoeg langere tijd in zo’n kastje staan. G maakt regelmatig foto’s van die kastjes in haar buurt en op die manier houdt ze bij wat er nieuw bijkomt en wat er weg wordt gehaald. Bart Tromp is niet meer zo bekend, dus waarom vielen zijn boeken hen op?’
‘ Ik vermoed vanwege de aan de gang zijnde kabinetsformatie en omdat ze met open AI en ChatGPT aan het experimenteren zijn. Zowel Ronald Plasterk als Kim Putters zijn lid van de PvdA. Indien er teksten op de site van DBNL staan, en ze zijn “schoon”, dan kun je die zo invoeren in je AI-modellen en daarmee stoeien. Van Bart Tromp staan bijna alle teksten op de DBNL-site, bovendien was Tromp een politicoloog met een brede belezenheid en solide kennis van politieke theorieën, dus gefundenes Fressen voor AI en ChatGPT. Op de keper beschouwd, zou iedereen met behulp van AI bijvoorbeeld kunnen voorspellen hoe een optimaal (nieuw) kabinet eruit moet zien, dat wil zeggen wanneer mensen zich bij hun keuzen, tactieken en strategieën niet voornamelijk laten leiden door eigen belangetjes en zelfverheerlijking.’
- ‘En, wanneer de makers en opstellers van de modellen weten wat ze precies met de modellen willen, en naderhand de “juiste” vragen kunnen stellen aan die modellen, en solide kunnen valideren en bijvoorbeeld met BLUE-score of ROUGE-score kunnen evalueren. Goed dat ik weer eens word geattendeerd op de DBNL-site. Staan daar niet ook boeken van Pim Fortuyn op? Stop Fortuynteksten met Trompteksten in een AI-model en sla aan het knutselen.’
‘ Jij begint zo te horen aardig thuis te raken in de wereld van AI? Hoeveel tovenaarsleerlingen, slangenolieverkopers, ladenlichters en andere louche types, zouden zich inmiddels aan AI en ChatPT vergrijpen, zonder zich iéts gelegen te laten liggen aan de ethisch-morele-dimensies, inherent aan het gebruik?’
- ‘ Misbruik hou je niet tegen. Pikant genoeg is solide “feitenkennis” maar vooral een goede taalbeheersing, het beste tegengif tegen gemanipuleerd worden. Dan kom je vanzelf bij ONDERWIJS terecht. Ik heb geverifieerd wat AI bakt van onze woordspelige kop: glazenwasser en zich vergissen (Tromp, se tromper).’
‘En …?’
- ‘Nou luister maar: Edith Piaf, Les amants d’un jour ….. de eerste regel. ‘
‘ ” Moi j’essuie les verres / Au fond du café ….. ” ah, een heel triest chanson, want de gelieven plegen zelfmoord: “On les a trouvés / Se tenant par la main / Les yeux refermés / Vers d’autres matins / Remplis de soleil / On les a couchés / Unis et tranquilles ……” O jééé, dat is lang geleden zeg.’
- ‘ Je bedoelt je affaire met Édith, of heette ze Nicole ….? Ze was francaise, toch?’
‘ Bien sûr: Peyronne.’
- ‘ Natuurlijk. Hoe kon ik zo’n naam vergeten, Peyronne. Een mooie, leuke, meid, vond ik. Jullie hebben gelukkig geen zelfmoord gepleegd. Ik zie dat je aangedaan bent?’
‘ Neen, dat niet meteen. Aangedaan, ja: des souvenirs hè….. Avec mes souvenirs / J’ai allumé le feu …. heb ik niet gedaan hoor, dat verbranden van mijn herinneringen, mijn herinneringen zetten mij in vuur en vlam. Ik heb die herinneringen ingelijst, maarre, de eerste regel, eh, een barjuffrouw die glazen staat te wassen of te drogen, vertelt het verhaal. Je bedoelt, eh: “nettoyer les vitres” of “essuyer les verres” ? De ruiten lappen, of (brillen-)glazen schoonwrijven. Da’s best moeilijk. Jouw jongste dochter heeft toch Frans gestudeerd, heeft zij met het ChatGPT-model zitten knutselen? Kwam dit eruit? Wonderlijk zeg.’
- ‘Vind je niet, wel? Merveilleux!‘
‘ Noch Peyronne, noch Édith, Nicole of Janine zijn blondines.’
- ‘Neen, dan moet je bij Brigitte zijn.’
‘ Bardot, zucht, kreun: muilezel. Bardot betekent lastdier, muilezel ….. was ze écht zó dom?!’
- ‘ Wat heeft een muilezel met tonijnvisserij te maken? La madrague, dat is iets van op tonijn vissen met een net, zoiets …’
‘ Kan zijn, maar hier – in deze context – heeft blond te maken met de domme blondjes van D66 (Ollongren, Kaag, Paulusma en jawel …. Pia). We kregen deze link binnen, naar een video waarin D66-minister Pia Dijkstra, nuffig en laatdunkend, weigert om Gideon van Meijeren (FvD) antwoord te geven. Zij snapt niet wat haar rol is in de komedie, de poppenkast, onder de Haagse Kaasstolp. Ze kan geen zin hebben gehad om te antwoorden of dat niet hebben gekund, maar het minste wat ze kan doen voor dat riante salaris van haar is: decorum bewaren, keeping up appearances. Bijna iedereen weet intussen dat het om komedie gaat. De voorzitter, (Bosma, PVV) laat het passeren, en Van Meijeren trapt erin. Hij wordt boos.’
- ‘ Als je echt – dus niet gespeeld, maar echt – boos wordt, heb je verloren. Vermoedelijk had mw. Dijkstra (en haar ambtenaren) de vraag van Meijeren niet goed begrepen en hadden ze geen zin om op een antwoord te studeren, en dus zeikt Pia het Kamerlid af. Althans, zo zullen veel mensen het duiden, vrees ik. Van Meijeren reageert fout (in Tromps woorden, een proeve van: “het falen der nieuwlichters”). Van Meijeren had met ironie moeten reageren, aanbieden om het nog een keer uit te kauwen. Ironie, onderkoelde ironie, en dan de mevrouw in haar sop laten gaarsudderen. Na een tijdje valt het kwartje beslist. Een minister die de democratie ondermijnt. Wow! Door boos te worden, neem je haar serieus.’
‘ Inderdaad. Van Meijeren laat Pia Dijkstra qua intelligentie natuurlijk mijlenver achter zich, dat kun je me dunkt aan alles zien. Zonder paardenfluisteraars is ze nergens. Wie en wat er vandaag de dag al niet als minister kan staan tandakken en wauwelen, het is om in schreien uit te breken. We slikken het allemaal maar voor zoete koek.’
…………………. ……………………… ……………………….
………………….. ……………………… ……………………….
Bijna alle publikaties van Bart Tromp staan vrij toegankelijk op de site van DBNL