“ Maar mam, dit is toch fake nieuws!? De Oekraïne-oorlog is over en de Israëli willen gewoon alle Palestijnen weg hebben.”

 

*

‘ Toen is ze met haar dochters in gesprek gegaan over het begrip fake-/nep-nieuws, en of de dochters snapten dat een krant niet zonder meer alles kan opschrijven, alleen omdat het feitelijk juist of “waar” zou zijn. Zo’n krant is het bezit van (een paar) eigenaars. Die paar eigenaars bezitten alle Nederlandstalige kranten, dus als journalist van baan wisselen, gaat ook niet zo maar, want je dossier gaat je vooruit.’

  • ‘ Dat klopt natuurlijk. Dat tweede vignet, over de kleinschaliger operaties die het leed zouden verminderen, vind ik zelfs naar sadisme neigen: ze moeten weliswaar weggebombardeerd worden en alle twee miljoen Palestijnen moeten sowieso weg, maar …. we doen het in gedeelten. Niet meer met een of twee grote bommen, maar met een heleboel kleintjes.’

‘ Je kunt ook zeggen dat dat menselijker is, omdat de aanstaande slachtoffers weten waar ze aan toe zijn, zodat ze de bij die situatie passende maatregelen kunnen treffen, zoals een ordentelijk testament bij de notaris opstellen bijvoorbeeld. Dat geeft nog een idee van structuur en normaal bestaan. Of niet? Bovendien kun jer er dan vaker over schrijven, want ook het bericht wordt in stukjes opgeknipt: niet een bericht over een mega-bombardement, maar vele berichtjes met steeds andere treurverhalen en andere gruwelijke details.’

  • ‘ Best een handig verdienmodel. Een testament? Als alles vernietigd wordt? Ik vermoed dat het in termijnen bombarderen voor de Israëli goed uitkomt en dat het leed van de Palestijnen ze worst zal wezen. Dat snap je als krantenlezer toch vanzelf? Het is een complete apekool-tekst, natuurlijk.’

‘ Tja, als de tekst je niet zint, dan koop je toch een andere krant? Ik vind het eerder een auto-verkopers-truc. Je gaat naar een autowinkel en je laat je voorlichten over een auto en de verkoper gaat ongemerkt over naar een narratief alsof jij al besloten hebt die auto aan te schaffen. “U zou de bekleding in een ander materiaal en andere kleur willen? Dat kan hoor.” Hij of zij schrijft al “jouw wensen” op, en voordat je het weet, sta je bij de kassa die auto af te rekenen, terwijl je eigenlijk alleen kwam voor een oriënterend gesprek. Deze kranten-teksten nemen vanzelfsprekend als uitgangspunt dat jij als lezer gelooft dat de Oekraïne met meer munitie het alsnog van de Russen kan winnen, en dat je het normaal vindt dat de Israëli de Palestijnen wegbombarderen, als ze het maar humaan doen. Zo werkt het volgens mij. Althans, bij de doorsnee nieuwsconsument. Die laat zich bewusteloos meeslepen met de retoriek, de opmaak, de presentatie, van een bericht.’

  • ‘ De tekst bij het vignet over de ontbinding van dit Rutte-kabinet vind ik op het eerste gezicht passend, want ze verkeren allemaal in verregaande staat van ontbinding. Dat kun je door de krant heen ruiken (lijkenlucht past ook mooi in de context van ongeborgen lijken onder het puin in Gaza), maar dan komt dat mallotig kwispelende staartje over bestuurs-/slagkracht. Dat is nou barre bagger, want ik heb nog nooit een lijk in verregaande staat van ontbinding bestuurskracht zien manifesteren. Er wás nooit enige bestuurskracht in deze pluk “bewindslui”, maar het zou onbeleefd zijn om dat hardop te zeggen. Bovendien is het een deftige foto. Zo hoort dat. Zo schrijf je dat op. Als jij zegt dat het kabinet een bende schmierende charlatans is, een kluppie imbeciele interimmanagers, die we liever kwijt dan rijk zijn, dan word jij gestenigd, want dat pikt de meute echt niet. Geeft niet hoe deerlijk ze door de charlatans worden gemangeld en gemaltraiteerd. straks gaan ze weer gewoon voor andere charlatans stemmen, want: democratie.’

‘ Oké, goed, maar ik ben toch even doorgegaan met graven in de “professionele” lectuur over fake news en dergelijke, want ik wil mijn pupillen niet afschepen met autoverkopersbazel en – beuzel.’

  • ‘Nou, vertel.’

‘ Je bent vanzelf al op de goede weg verzeild, met je opmerking over dat liquideren in paillementen. De trend is: weg van de harde feiten (er wordt zo veel gebombardeerd, geliquideerd en gemoord, dat is geen nieuws meer) en geen voorrang per se voor gezaghebbende bronnen, naar het emotionele en het persoonlijke verhaal: er wordt in kleinere porties geliquideerd en gemoord, met consideratie voor de slachtoffers. Dát is een verbetering. Of niet soms? Enne, de Oekraïners geven niet op, die vechten zich dood voor ónze vrijheid. Nog even en je krijgt reportages over de interieurs van de Zelensky-villa’s (hij schijnt een riante villa in Israël gekocht te hebben, bijna pal naast Netanyahu’s optrekje) en de designers die erbij betrokken waren. Dát vreten de mensen.’

  • ‘Juist, zoals dat slangeneiland van Epstein, waar minderjarigen werden misbruikt. Dat is weliswaar heel erg, maar het gebeurt overal, dus gaan we op de toer van “bekende namen” die zich eraan bezondigd zouden hebben …… dan wordt het al een stuk minder erg, want de lezer wil graag weten wié er allemaal niet deugen. “Hoeveel doden zijn er bij gevallen? Kwam dat door wurgseks? Met kinderen?!” ‘

‘Tja, dat is niet leuk. Echt niet. Weet je wat ook echt niet leuk is? Als ambtenaar steeds een andere clown en charlatan als baas krijgen. Ambtenaren lezen ook kranten, weet je dat? A. hoorde onlangs alweer – ik meen in de trein en inderdaad: alweer – ambtenaren zich er tegen elkaar over bekreunen (kan dit idiomatisch?) dat ze toch zó hoopten dan jojo X of troela Y niet als minister/staatssecretaris op hún ministerie neergepoot zou worden! Je bent als ambtenaar echt a sitting duck.’

  • ‘Vergis je niet in de ondermijnende kracht van zulk geknutsel. Dat werkt perfect demoraliserend! En zo sudderen we met ons allen in onze gááááve democratie, richting het ravijn en op naar het midden van het moeras.’

 …………….   ………………   …………………